Εκεί που τα ξωτικά είναι πιο πολλά από τους ανθρώπους

Αν δεν είσαι λάτρης των βράχων και των μικρών γιαλών, μη βγεις στον πηγαιμό για την Φολέγανδρο. Φτάνοντας, σηκώνεις τα μάτια σου ψηλά. Αναρωτιέσαι τι θα συναντήσεις... Το νησί είναι μια έκπληξη για τον ταξιδιώτη. Η Χώρα, καλά κρυμμένη μέσα στα βράχια, δε φαίνεται από το λιμάνι.  Ξεπροβάλει μπροστά σου εκεί που τελειώνει το ανηφορικό ταξίδι της ανακάλυψης. Και τότε, μία λέξη μόνο κυριαρχεί, η λέξη Γαλήνη. Μια πλατεία γεμάτη κόσμο, το θρόισμα των φύλλων, η μυρωδιά του Αιγαίου και εκεί στο βάθος ο ήχος από τα μαχαιροπίρουνα και οι σιωπηλές συζητήσεις ευτυχισμένων ανθρώπων. Εκεί στην κορυφογραμμή της Φολεγάνδρου. Στην αγκαλιά της μικρής πλατείας. 

Η Φολέγανδρος κατοικείται από την πρωτοκυκλαδική εποχή. Πρώτοι άποικοι της ήταν οι Κάρες και οι Φοίνικες. Στη συνέχεια ήρθαν οι Κρήτες, με αρχηγό τον γιο του Μίνωα, τον  Φολέγανδρο, από τον οποίο πήρε και το όνομα του το νησί. Το νησί αποτελούσε την εποχή εκείνη καταφύγιο καταδιωκομένων από την Κρήτη. Από τους μελετητές διατυπώνεται επίσης και μια δεύτερη εκδοχή. Ότι η Φολέγανδρος οφείλει το όνομά της στους Φοίνικες. Οι Φοίνικες, ξακουστοί έμποροι στα πρώτα χρόνια της 1ης χιλιετίας π.Χ., χρησιμοποιούσαν το νησί ως αγκυροβόλιο και σταθμό στις εμπορικές τους εξορμήσεις σε όλη την Μεσόγειο και το ονόμαζαν "phelekgundari". Όνομα που σημαίνει στη γλώσσα τους "πετρώδης γη". 

Επί Φραγκοκρατίας, η Φολέγανδρος ανήκε στο Δουκάτο του Αιγαίου. Την κατέκτησε ο ιδρυτής του Δουκάτου Μάρκος Σανούδος, το 1212, και ανέγειρε μεγάλο οχυρό φρούριο στο ψηλότερο σημείο της Χώρας, όπου και βρίσκεται η αρχαία πόλη. Το νησί έμεινε υπό την κυριαρχία των Βενετών μέχρι το 1566, όταν και ερημώθηκε από τους Τούρκους πειρατές. Το 1617 οι Τούρκοι κατέλαβαν το νησί και το εξουσίαζαν μέχρι το 1821. Το έτος 1715, η Φολέγανδρος υπέστη λεηλασία και ερήμωση από τον πασά Τζανούμ Χότζα που υποδούλωσε τους κατοίκους της. 

Οι βασικοί οικισμοί του νησιού είναι τρεις: ο Καραβοστάσης στο λιμάνι, η αγροτική Άνω Μεριά και η Χώρα, που αποτελεί και τον κύριο οικισμό του νησιού. Την λιλιπούτεια παλιά γειτονιά οι ντόπιοι την ονομάζουν Κάστρο. Το Κάστρο χτίστηκε τον 13ο αιώνα  πάνω από τον γκρεμό. Δεν θα δείτε πολεμίστρες και τείχη. Το Κάστρο της Φολεγάνδρου έχει για τείχη τα ίδια τα λευκά σπιτάκια που χτίστηκαν τον μεσαίωνα παραταγμένα στη σειρά στην άκρη του οικισμού, στο χείλος του γκρεμού. Για να προστατεύουν τους κατοίκους από εχθρικές επιδρομές. Κάθε βράδυ η μικρή πόρτα του κάστρου, η "λόντζια", έκλεινε μέχρι το χάραμα, παρέχοντας στους κατοίκους προστασία από τις πειρατικές επιδρομές. Εκεί σε αυτές τις γειτονιές θα περιπλανηθείτε. Θα χαθείτε μέχρι να βρεθείτε ξανά στο κέντρο της νοικοκυρεμένης πλατείας. Από την άκρη της Χώρας, στην πλατεία της Πούντας, ξεκινά μία ανηφορική λιθόστρωτη διαδρομή που οδηγεί στη μεγαλύτερη εκκλησία της Φολεγάνδρου, την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, την Παναγία (ή καλύτερα Παναγιά), χτισμένη πάνω στον βράχο. Τόσο κοντά στον ουρανό. Με θέα τη Χώρα και το βαθύ μπλε του Αιγαίου. 

Η Άνω Μεριά είναι ένας αγροτικός οικισμός που τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί τουριστικά. Έχουν δημιουργηθεί αρκετά καταλύματα. Ιδιαίτερης αισθητικής. Τα σπίτια στην Άνω Μεριά  είναι μικρά αυτόνομα αγροκτήματα. Γι’ αυτό και δεν υπάρχουν σοκάκια. Υπάρχει όμως φούρνος με ξύλα, καφενεία και παραδοσιακό εργαστήρι παραγωγής παστελιού.  Ενδιαφέρον έχει επίσης το Λαογραφικό Μουσείο*, που βρίσκεται σε παραδοσιακή "θεμωνιά" του 19ου αιώνα. Περιλαμβάνει στέρνα, κελάρι, φούρνο, στάβλο, λιοτρίβι και αλώνι. Όπως επίσης αντικείμενα καθημερινής χρήσης, έπιπλα και ενδυμασίες. Πρόκειται για Οικομουσείο. Είναι το πρώτο που λειτούργησε στην Ελλάδα με την ιδέα του ανοικτού Μουσείου. Είναι ανοικτό κάθε χρόνο από 1/7-15/9 από 17.00-20.00. Διευθύνεται από τον πολιτιστικό σύλλογο "Η Φολέγανδρος", του οποίου πρόεδρος και διευθυντής του Μουσείου είναι ο ζωγράφος και συντηρητής έργων Μάρκος Βενιός [fb].

Η Χρυσοσπηλιά βρίσκεται δέκα μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα σπήλαια της Ελλάδας. Με εντυπωσιακό διάκοσμο από σταλακτίκες και σταλαγμίτες. Τον 4ο αιώνα Π.Χ. υπήρξε χώρος λατρείας και τελετών ενηλικίωσης. Μεγάλο μέρος των τοιχωμάτων και της οροφής του καλύπτεται από ανδρικά ονόματα που θεωρείται ότι ανήκαν σε εφήβους της εποχής. Επίσης βρέθηκαν και θράσματα αγγείων και ανθρώπινα οστά. 

Γι’ αυτή τη σπηλιά μιλάει και ο περιηγητής του National Geographic στο συλλεκτικό τεύχος που έχει τίτλο "Με ιστιοφόρο το 1972 στο Αιγαίο": "Όταν φτάσαμε στη σπηλιά διαπιστώσαμε ότι οι τοίχοι που βλέπαμε ανήκαν σε δύο πολύ παλιές στέρνες. Η μία εκ των οποίων ήταν γεμάτη νερό. Από την οροφή κρέμονταν σταλακτίτες, και φαίνεται ότι με τις χειμωνιάτικες βροχές το νερό κυλούσε πάνω τους και έσταζε μέσα στη στέρνα γεμίζοντας την σιγά σιγά. Αρχίσαμε να εξερευνούμε πίσω από τις στέρνες. Οι φωτεινές δέσμες πάγωσαν μόλις έπεσαν πάνω στις κόγχες που ήταν σκαλισμένες στους τοίχους. Μέσα τους ήταν στοιβαγμένα προσεκτικά διαφόρων ειδών οστά και ανθρώπινα κρανία. Το θέαμα ήταν ανατριχιαστικό. Αρχίσαμε να κατηφορίζουμε…Στο Καραβοστάσι ρωτήσαμε κάτι ντόπιους για τη σπηλιά κι εκείνοι άρχισαν να σταυροκοπιούνται. "Δεν πάμε ποτέ εκεί πέρα", μας είπε ένα γέροντας. "Το μέρος είναι γεμάτο καλικάντζαρους". 

Σε ένα τόσο αραιοκατοικημένο νησί, σύμφωνα πάντα με τα λεγόμενα του περιηγητή, τα ξωτικά ήταν μάλλον πιο πολλά από τους ανθρώπους. 

Πηγή: humanstories.gr (facebook.com/story) 

Δεύτερη φωτογραφία από Φολέγανδρος Σιδηρά Γη - Folegandros ("Λεμονόσπιτο")

*Παραπομπή: Στη Φολέγανδρο, λόγω της ιδιαίτερης μορφολογίας της και της απομόνωσης που επέβαλε στους κατοίκους της, αναπτύχθηκε ένας τύπος οικογενειακής κλειστής αγροτικής οικονομίας. Χαρακτηριστικά εργαλεία και άλλα υλικά κατάλοιπα των αγροτικών εργασιών εκτίθενται στο Λαογραφικό Μουσείο του νησιού (egeonet.gr, e-kyklades.gr). https://youtu.be/rJ8GIJV7FHI, https://youtu.be/bQp1hlzxxT8 -- ribandsea.com/travels

 

Προσθήκη: Η Φολέγανδρος ενσωματώθηκε στην επικράτεια του ελληνικού κράτους το 1830, όπως και οι υπόλοιπες Κυκλάδες. Το 19ο αιώνα ενισχύθηκε οικονομικά από τους πολυάριθμους μετανάστες στην Κωνσταντινούπολη και την Αλεξάνδρεια και γνώρισε περίοδο σχετικής οικονομικής άνθησης. Από τη δεκαετία του ’20 μέχρι και τα χρόνια της Δικτατορίας των συνταγματαρχών (1967-1974), χρησιμοποιήθηκε κατά περιόδους ως τόπος εξορίας.  /  Οι θεμωνιές είναι αυτόνομες οικιστικές μονάδες αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής. Εκτός από την κατοικία περιλαμβάνουν κελάρι, φούρνο, αποθήκη, στάβλο, αχυρώνα, κοτέτσι, αλώνι, στέρνα, πατητήρι και λιοτρίβι, ενώ γύρω τους βρίσκονται τα κτήματα με τη λεμονιά, το αμπέλι και το χωράφι με τα λαχανικά.  /  Η Χρυσοσπηλιά είναι ένα σπήλαιο που παραμένει κατά το μεγαλύτερο μέρος του ανεξερεύνητο. Το δείγμα είναι το μοναδικό στον ελλαδικό χώρο. Ασφαλής πρόσβαση υπάρχει μόνο από τη θάλασσα και μόνο με πολύ καλό καιρό. Το σπήλαιο δεν είναι ακόμη επισκέψιμο για το κοινό, καθώς συνεχίζονται οι έρευνες της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας. [Πολιτιστική Πύλη του Αρχιπελάγους του Αιγαίου]  

 

Φολέγανδρος, μονοπάτια: paths-trails

 

 

 

 

Φολέγανδρος, παραλίες: paralies -- google.gr/search -- maps

 

 

 

Φολέγανδρος, Ανεμόμυλος (Hotel)

 

 

 Φολέγανδρος, Λαογραφικό Μουσείο

 

 

 

 

 Φολέγανδρος Σιδηρά Γη

 

 

 

 

 

 

Φολέγανδρος, MyFolegandros, Anargyros Dekavallas

Πάσχα 2021 ατην Φολέγανδρο (ταξιδεύοντας με τον Ιωσήφ Παπαδόπουλο)

Πάσχα στην Φολέγανδρο (Facebook group) 

Γνωρίζοντας τη Φολέγανδρο: Γη πέτρας σε ατίθασο μελτέμι: Ελληνικό ΠΑΝΟΡΑΜΑ (2012)

Στ’ αμπέλια

Τα παιδιά της γενιάς του 50 που δεν μεγάλωσαν αποκλειστικά σε αστικό περιβάλλον είδαν μέσα σε λίγες δεκαετίες την ελληνική ύπαιθρο να περνάει από τις αγροτικές μεθόδους της εποχής του Ησιόδου στην σύγχρονη εποχή... Το βίντεο που ακολουθεί είναι μια αναφορά στην ελληνική επαρχία των δεκαετιών του 1960 και του 1970, σε αντιπαραβολή με τα πολιτιστικά δεδομένα του σήμερα. Ο πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Σταύρος Ζουμπουλάκης, προσκεκλημένος του Δημήτρη Τρίκα, στα πλαίσια της εκπομπής BookFly του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, μιλά για το αφήγημά του "Στ’ αμπέλια" (εκδόσεις Πόλις, Οκτώβριος 2018).

Σταύρος Ζουμπουλάκης "Στ’ αμπέλια"

https://youtu.be/Fj-vKJyDmWc

 

"The masters of mind control" (Τα νέα μέσα επικοινωνίας και οι "χάι τεκ" εξαρτήσεις που δημιουργούν)

Τα παλιά χρόνια, όταν ο κόσμος ήταν μικρότερος και απλούστερος και οι ανθρώπινες συναλλαγές γίνονταν πρόσωπο με πρόσωπο, η ανταλλαγή προϊόντων και υπηρεσιών άφηνε στους εμπλεκόμενους πολύ πιο ξεκάθαρα και συγκεκριμένα περιθώρια επιλογών, με βάση την διαθεσιμότητα, τις ανάγκες και τα κριτήρια αξιολόγησης του καθενός. Η παροιμία "Εγώ στραβώνω και πουλώ, κι' εσύ βλέπε κι' αγόραζε" θα μπορούσε να πει κανείς ότι συνοψίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε αργότερα η επιστήμη του μεταγενέστερου Μάρκετινγκ (Marketing) και της Διαφήμισης (Advertising). 

Στην εποχή της υψηλής τεχνολογίας (High tech), η οποία αναπτύχθηκε με μια ταχύτητα* που συχνά υπερβαίνει τις δυνατότητες της ανθρώπινης κατανόησης και προσαρμογής, όλα έγιναν φαινομενικά πιο εύκολα αλλά στην πραγματικότητα εξαιρετικά περίπλοκα καθώς, από ένα σημείο και πέρα, αλλάζουν και τα μέσα τα οποία χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις για να τα προωθήσουν τα προϊόντα τους. Με την ψηφιοποίηση μάλιστα των περιεχομένων και το Διαδραστικό Διαδίκτυο (Web 2.0) όπου αλληλεπιδρούν άνθρωποι χωρίς εξειδικευμένες γνώσεις σε θέματα δικτύων και υπολογιστούν, δεν θα είναι υπερβολή να θεωρηθεί ότι, η πραγματικότητα δεν ξεπερνάει μόνον τις δυνατότητες κατανόησης ενός μέσου χρήστη, αλλά μερικές φορές ακόμα και τις δυνατότητες της ανθρώπινης φαντασίας. Και, ενώ παλιότερα κάθε πωλητής προσπαθούσε να προσελκύσει τους υποψήφιους αγοραστές του με την πειθώ, οι σημερινές τεχνικές είναι πολύ περισσότερο εξελιγμένες, καθώς στοχεύουν στον έλεγχο του νου και την δημιουργία εξάρτησης. 

Ο προσεκτικός σχεδιασμός και η καλά μελετημένη προβολή των προϊόντων, καθώς επίσης και η επιβολή κοινωνικών προτύπων στους καταναλωτές, τις περισσότερες φορές αποδεικνύονται εργαλεία αρκετά αποτελεσματικά, η σύγχρονη επιχειρηματική μεθοδολογία όμως δεν αρκείται μόνον σ' αυτά. Σήμερα, το προσωπικό των μεγάλων εταιριών στελεχώνεται μεταξύ άλλων και από επιστήμονες εξειδικευμένους στην νευροεπιστήμη (neuroscience), την συμπεριφορική ψυχολογία (behavioral psychology), την νευροπληροφορική (neuroinformatics) και τα νευροοικονομικά (neuroeconomics), με σκοπό την προσαρμογή του ανθρώπινου εγκέφαλου στις επιταγές της παραγωγής και κατανάλωσης. 

 

Οι παλιές και δοκιμασμένες μέθοδοι της παραπληροφόρησης και της καλλιέργειας του φόβου και της προσδοκίας έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές για την χειραγώγιση των πολιτών, γι' αυτό και χρησιμοποιούνται ακόμη, οι σύγχρονες επιστήμες όμως μπορούν να προσφέρουν κάτι περισσότερο: υπηρεσίες και προϊόντα που έχουν την δύναμη να δημιουργήσουν χρήστες εθισμένους και εξαρτημένους από αυτά. Οι σημερινές τεράστιες παγκόσμιες κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, όπως οι πάροχοι υπηρεσιών, τα κάθε είδους δίκτυα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δίνουν μεγάλη μάχη για να αποσπάσουν από τους χρήστες τους όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο. Σε μια δήλωση κάθε άλλο παρά αστεία, ο διευθύνων σύμβουλος της Netflix, Reed Hastings, απευθυνόμενος σε επενδυτές, ανέφερε πως ο κύριος ανταγωνιστής της εταιρίας του είναι ο ύπνος! "Όταν παρακολουθείς ένα σόου της Netflix και εξαρτάσαι απ’ αυτό, ξενυχτάς περισσότερο. Είμαστε σε ανταγωνισμό με τον ύπνο", είπε. 

Σήμερα, τα εξειδικευμένα στελέχη του προσωπικού των μεγάλων εταιριών της ψηφιακής τεχνολογίας καλούνται να μελετήσουν τις ανάγκες, τις προδιαθέσεις, τις αντιλήψεις, τις επιλογές, τις ανοχές και τις ιδιαιτερότητες του κάθε χρήστη ξεχωριστά. Σχεδιάζουν και κατασκευάζουν προγράμματα και εφαρμογές που προσαρμόζονται στο κάθε ένα συγκεκριμένο προφίλ, έτσι ώστε να του δημιουργήσουν εξάρτηση. Και οι ειδικοί έχουν διαπιστώσει ότι η εξάρτηση αυτού του είδους είναι εκπληκτικά αποτελεσματική. Το σύμπλεγμα Facebook - Instagram - Messenger είναι πρωταθλητές σ' αυτήν την διαδικασία, η οποία βρίσκει εφαρμογή σε έναν τεράστιο αριθμών χρηστών παγκοσμίως. Οι εταιρίες μεταχειρίζονται πολλά "εργαλεία" για να κρατούν τον χρήστη "on line" και να τον παροτρύνουν σε δραστηριότητες που τους παρέχουν συνεχώς στοιχεία και πληροφορίες. Όσο περισσότερο χρόνο διαθέτει ο κάθε χρήστης συνδεδεμένος με τα μέσα αυτά, τόσες περισσότερες πληροφορίες παρέχει στις εταιρίες: τι του αρέσει, τι τον ενδιαφέρει, τι τον συγκινεί, τι τον κρατάει συντονισμένο στις συγκεκριμένες πλατφόρμες. Ό,τι και να κάνει, ακόμη κι' ένα "like" όντας συνδεδεμένος, αξιοποιείται από τα κέντρα δεδομένων των εταιριών, όπου σκιαγραφείται και φυλάσσεται το ατομικό ψυχολογικό του προφίλ, για να πουληθεί στη συνέχεια σε διαφημιστικούς οργανισμούς, σε πολιτικά κόμματα και σε κάθε ενδιαφερόμενο που έχει λόγους να εισχωρεί όσο το δυνατό πιο βαθιά στον πυρήνα της σκέψης και της ψυχοδιανοητικής ιδιαιτερότητας του κάθε ανθρώπου. Ποτέ άλλοτε στην ανθρώπινη ιστορία δεν υπήρξε δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας που να διαθέτει τόσα στοιχεία για τόσους πολλούς ανθρώπους όσα διαθέτει σήμερα το Facebook.

Εκτός από την αξιοποίηση των παρεχόμενων πληροφοριών, οι εταιρίες επιδίδονται και στην έντεχνη χειραγώγιση του κάθε χρήστη ως προς τις επιλογές, τον τρόπο συμπεριφοράς, και τελικά τον τρόπο σκέψης και τον έλεγχο της συνείδησής του. Η χειραγώγιση αυτή μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη, αφ' ενός για τις ίδιες τις εταιρίες, και αφ' ετέρου για τα κέντρα εξουσίας με τα οποία είναι συνδεδεμένες. Χρήστες που εκφράζονται ελεύθερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, νομίζοντας ότι "τα λένε" μόνον μεταξύ τους, συμβάλλουν άθελά τους στην κατασκευή ενός ατομικού κλουβιού μέσα στο οποίο εγκλείονται και βρίσκονται υπό συνεχή επιτήρηση. Αυτή η οικειοθελής αιχμαλωσία βασίζεται στην πρόκληση ευχαρίστησης και ικανοποίησης, μέσω της παραγωγή ντοπαμίνης: όταν ο χρήστης ακούει τον ήχο μιας ειδοποίησης για ένα νέο μήνυμα ή βλέπει το κόκκινο κουμπάκι που τον ειδοποιεί για ένα νέο "like", ο εγκέφαλός του εκλύει ντοπαμίνη, μια ορμόνη που προάγει την ικανοποίηση ("ορμόνη της χαράς").

Με την επαναλαμβανόμενη χρήση της πλατφόρμας, η διαδικασία οδηγεί στην εξάρτηση και τον εθισμό, οπότε ο οργανισμός έχει ανάγκη να παράγει όλο και μεγαλύτερη ποσότητα ντοπαμίνης για να καταφέρει να βιώσει την ευχαρίστηση, έτσι ώστε τελικά ο  χρήστης πρέπει να βρίσκεται όλο και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα συνδεδεμένος, διαθέτοντας άθελά του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όλο και περισσότερο χρόνο. Σ' αυτήν τη διαδικασία παρεμβαίνουν αδιάκοπα οι νευροεπιστήμονες για να την τροφοδοτούν και να την ενισχύουν με τα προγράμματα και τις εφαρμογές που διαθέτουν οι πλατφόρμες. Όπως εξηγούν οι ίδιοι, ακόμα και η προσδοκία της ευχαρίστησης αυξάνει τις ποσότητες της ντοπαμίνης, άρα η αναμονή για μία κοινοποίηση ή μια ανταμοιβή με "like", λειτουργεί ερεθιστικά.

 

Μελέτες στις ΗΠΑ έχουν δείξει ότι κάθε Αμερικάνος κοιτάζει το τηλέφωνό του 47 φορές την ημέρα κατά μέσο όρο, και το χρησιμοποιεί περίπου πέντε ώρες ημερησίως. Όπως σημειώνει η Αμερικανίδα δημοσιογράφος Haley Sweetland Edwards, σε εμπεριστατωμένη έρευνα της για το περιοδικό Time, κανένας δεν γνωρίζει τι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτή η προσκόλληση στην οθόνη πάνω στον εγκέφαλο των παιδιών, την ψυχική κατάσταση των ενηλίκων και το μέλλον των δημοκρατικών θεσμών. Είναι δε εντυπωσιακό ότι όλο το πληροφοριακό υλικό που συγκεντρώνουν οι μεγάλες εταιρίες αποτελεί ιδιοκτησία τους, και κανένας άλλος δεν έχει πρόσβαση σ' αυτό. Πανεπιστημιακά κέντρα προσπαθούν να διεισδύσουν στα άδυτα των μηχανισμών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προκειμένου να αποκαλύψουν τις πολυποίκιλες κρυφές αντζέντες και παρενέργειες, τις οποίες είναι αδύνατο να φανταστεί ένας απλός χρήστης. Για παράδειγμα, μία πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου του Τέξας διαπίστωσε ότι ακόμα και η απλή παρουσία ενός smartphone, ακουμπισμένου ανάποδα πάνω στο γραφείο μας, περιορίζει την ικανότητά μας να εκτελέσουμε βασικές διανοητικές λειτουργίες! Ο συγγραφέας και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Adam Alter περιγράφει την κατάσταση ως "επιδημία σε πλήρη εξέλιξη", ενώ η Edwards επισημαίνει ότι δεν είμαστε πελάτες της Google ή του Facebook, είμαστε το προϊόν που εκείνοι πουλάνε.

Ένας ερευνητικός τομέας με μεγάλη άνθηση είναι αυτός που μελετά το πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι υπολογιστές για τον έλεγχο των ανθρώπινων σκέψεων και δράσεων. Διάφορες εταιρίες έχουν επιδοθεί σε ένα ανταγωνισμό για το ποια θα εφεύρει τα πιο αποτελεσματικά προγράμματα, εφαρμογές και τεχνικές που θα ενθαρρύνουν ορισμένες συμπεριφορές, ενώ συγχρόνως θα αποθαρρύνουν άλλες οι οποίες είναι άχρηστες ή και εχθρικές στην προσπάθεια ελέγχου του νου. Στις ΗΠΑ, γίνονται έρευνες, οργανώνονται σεμινάρια, ανοίγουν σχολές, ιδρύονται εταιρίες, και γράφονται βιβλία που προωθούν αυτές τις τεχνικές. Το βιβλίο του Αμερικανού συγγραφέα Nir Eyal το λέει ξεκάθαρα, χρησιμοποιώντας σαφέστατα τον τίτλο: "Εξαρτημένος: Πώς να φτιάχνεις προϊόντα που δημιουργούν εξαρτήσεις"! "Hooked: How to Build Habit-Forming Products". 

Οι εταιρίες προσπαθούν με διάφορες τεχνικές να κρατήσουν τους πελάτες τους όσο το δυνατό περισσότερο στις δικές τους πλατφόρμες. Όταν αναζητάς ένα βιβλίο, το Amazon, σου προτείνει άλλα δέκα με παρεμφερή θεματολογία, διευκολύνοντας την αναζήτηση των προϊόντων που θέλει να προωθήσει, και ταυτόχρονα παρατείνοντας το χρόνο παραμονής στην πλατφόρμα της. Μια έρευνα του Πανεπιστημίου Cornell (2005) έδειξε πως το 73% των ανθρώπων συνεχίζουν να τρώνε σούπα μόλις το πιάτο τους ξαναγεμίζει, χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Γι’ αυτό, οι εταιρίες φροντίζουν να κρατούν πάντοτε το "πιάτο" σου γεμάτο. Μόλις δεις ένα κλιπάκι στο youtube, αμέσως στη θέση του εμφανίζεται ένα άλλο. Και όταν αναζητήσεις μια φωτογραφία, εμφανίζονται δεκάδες παρεμφερείς που σου αυξάνουν το χρόνο παραμονής στην πλατφόρμα, χωρίς να το έχεις ζητήσει. Σε φέρνουν τόσο κοντά στο αποτέλεσμα που οποιαδήποτε αντίδρασή σου κάμπτεται, καθώς ένα ατέλειωτο περιεχόμενο σου προσφέρεται μέσα σε ένα "μπολ χωρίς πάτο". 

Στα καζίνο του τζόγου δεν υπάρχουν τζαμαρίες και ρολόγια, για να μην έχει ο παίκτης την αίσθηση του χρόνου. Οι κουλοχέρηδες είναι προγραμματισμένοι ώστε να ρυθμίζουν την έκλυση ντοπαμίνης από τον εγκέφαλο του χρήστη. Με την ίδια στρατηγική, στο παιχνίδι FarmVille, τη στιγμή που ένας παίκτης αρχίζει να χάνει την υπομονή του, εμφανίζονται μερικές προσφορές, για να μην τον αφήσουν να αποσυρθεί. Με πάρα πολλά "app" και "interface", οι προγραμματιστές προβλέπουν και ορίζουν με μεγάλη ακρίβεια τις μελλοντικές μας κινήσεις σε κάθε πλατφόρμα. Έτσι, με βάση το ατομικό μας προφίλ καθορίζουν το πώς θα ξοδέψουμε τον χρόνο μας. 

 

Το Facebook διαθέτει ένα πλήρες σκιαγράφημά σου. Γνωρίζει όλες τις προτιμήσεις σου, τι αγαπάς και τι απεχθάνεσαι, τι ώρα ξυπνάς και τι ώρα πας για ύπνο, ποιες ταινίες σου αρέσουν, που έχεις ταξιδέψει και που θέλεις να πας, αν είσαι ποδοσφαιρόφιλος ή σκακιστής, αν είσαι φιλόζωος, αν προτιμάς τις γάτες, τους σκύλους ή τις αρκούδες, αν έχεις λεφτά ή είσαι άφραγκος, και ο,τιδήποτε άλλο προκύπτει από την ανάλυση του προσωπικού σου φακέλου που περιέχει όλα τα στοιχεία, τα οποία ΕΣΥ ο ίδιος έχεις, μέσα στα χρόνια, καταθέσει στη βάση δεδομένων του - και μάλιστα με διασφαλισμένο ότι κανένα ίχνος σου δεν διαγράφεται ποτέ! Ό,τι και να νομίζεις εσύ, όπως π.χ. ότι η προσοχή όλου του κόσμου είναι στραμμένη πάνω σου και ότι οι δηλώσεις, οι προτιμήσεις και οι διαμαρτυρίες σου φτάνουν σε έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Το Facebook καθορίζει με αλγορίθμους ποιοι και πόσοι βλέπουν τις καταχωρήσεις σου, καθώς επίσης και ποιες ειδοποιήσεις εμφανίζονται στον τοίχο σου και με ποια συχνότητα. Και βέβαια, οι διαφημίσεις που εμφανίζονται στην οθόνη σου έχουν επιλεγεί για να τις δεις ειδικά εσύ. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η εργαλειοθήκη που προορίζεται για να σε κρατάει συνεχώς συντονισμένο στις σελίδες του, με ροή αναρτήσεων που δεν σταματάει ποτέ. Σε κολακεύει, σε ευχαριστεί και σε ανταμείβει με τα "like", τις καρδούλες και τα λοιπά, και όσο περισσότερο αυτή η επιβεβαίωση λείπει από την πραγματική σου ζωή, τόσο περισσότερο αισθάνεσαι ότι το Facebook την αναπληρώνει γενναιόδωρα. Ακόμα κι αν αυτό που προτείνεις, λες ή δείχνεις είναι ασήμαντο, όλο και κάποιος θα βρεθεί να σου κάνει ένα like ή να σου γράψει πόσο κουκλάρα και πόσο θεός είσαι!

Έτσι, ευχαρίστηση, κολακεία, ανταμοιβή, ευκολία στη χρήση, συνεχής απασχόληση, δωρεάν διασκέδαση, απομίμηση φιλικών σχέσεων και μια διαρκής απροσδιόριστη προσδοκία για κάτι καλύτερο, δημιουργούν με ήπιο και αδιόρατο τρόπο την εξάρτηση από την πλατφόρμα και το μέσο. Η ψευδαίσθηση ότι έχεις όλον τον κόσμο στα πόδια σου, ενώ έρχεσαι σε επαφή με ένα πολύ μικρό κομμάτι της πραγματικότητας και αυτού που συμβαίνει τριγύρω, σου δίνει μία πληρότητα και μία αυτοπεποίθηση και σε κάνει να φαντάζεσαι ότι ξέρεις τι σου γίνεται κι ότι είσαι μέσα στα πράγματα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι, κάθε δευτερόλεπτο που είσαι στην πλατφόρμα μεταφράζεται σε χρήμα για την εταιρία. Και ότι, όχι μόνο σε κατασκοπεύουν και σε καταγράφουν, αλλά δουλεύεις καθημερινά για τα κέρδη τους εντελώς αφιλοκερδώς!

Κατά τις προεδρικές εκλογές του 2016, στις ΗΠΑ, το Facebook έδωσε στην εταιρία Cambridge Analytica τα πλήρη στοιχεία 87 εκατομμυρίων Αμερικανών χρηστών του, στους οποίους στην συνέχεια διοχετεύτηκαν οι κατάλληλες "ενημερώσεις" που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επιλογή τους. Το σκάνδαλο που ξέσπασε με την αποκάλυψη, οδήγησε την Cambridge Analytica σε χρεοκοπία, αλλά αυτό δεν άλλαξε σε τίποτα τον τρόπο λειτουργίας των εταιριών που επιδιώκουν να κερδοσκοπούν με τον έλεγχο της σκέψης μας. 

Με την αναγκαστική χρήση χρεωστικών και πιστωτικών καρτών και το e-banking, οι τράπεζες ξέρουν τι, πότε κι από πού ακριβώς ψωνίζουμε, πόσες πίτσες παραγγέλλουμε, πόσο ρεύμα ξοδεύουμε και τα λοιπά. Οι τηλεφωνικές εταιρίες, πέρα από τις συνομιλίες, τα μηνύματα, τις λίστες φίλων, συγγενών και συνεργατών μας, καταγράφουν και πού βρισκόμαστε ανά πάσα στιγμή γεωγραφικά. Με την συνεχή εξέλιξη των συσκευών και των προγραμμάτων, καταγράφονται και πάρα πολλές άλλες συναλλαγές κάθε είδους. Οι δημόσιες βιβλιοθήκες στις ΗΠΑ αντιστέκονται στις πιέσεις των υπηρεσιών ασφαλείας να δίνουν στοιχεία για το είδος των βιβλίων που δανείζονται οι αναγνώστες τους, όμως το Amazon τα κρατάει στη δική του βάση δεδομένων. Στην Ελλάδα, οι προσωπικές μας κάρτες στα μέσα μαζικής μεταφοράς καταχωρούν, με ακρίβεια λεπτού, κάθε καθημερινή μετακίνησή μας, ενώ ο ΑΜΚΑ επιτρέπει στην κεντρική εξουσία να γνωρίζει όχι μόνο τις οικονομικές μας συναλλαγές, αλλά και τις υπηρεσίες περίθαλψης που δεχόμαστε και πολλά άλλα προσωπικά δεδομένα.

Φαίνεται λοιπόν ότι, στην εποχή της υψηλής τεχνολογίας, εκεί που έχουν φτάσει τα πράγματα, επιστρέφει πιο επίκαιρος από ποτέ ο στίχος της Κατερίνας Γώγου: "Στο μυαλό είναι ο στόχος, το νου σου, ε;"... 

Κείμενο βασισμένο στο άρθρο του Στέλιου Ελληνιάδη με τίτλο "Χάι-τεκ εξαρτήσεις: Στο μυαλό είναι ο στόχος, το νου σου, ε;" όπως το άκουσα στο ραδιόφωνο και το διάβασα στο "Περίπτερο Ιδεών", στις 14 Μαϊου 2018 -- Με αφετηρία το άρθρο της Haley Sweetland Edwards με τίτλο "The masters of mind control" στο περιοδικό Time, στις 23 Απριλίου 2018, από το οποίο αντλήθηκαν και τα περισσότερα στοιχεία

 

Σχετικοί σύνδεσμοι

• Ο αρνητικός ρόλος των "social media" στη ζωή μας

• Η ηλεκτρονική εκδοχή της λογοκρισίας

• Λογοκρισία στο Facebook: καταγραφή δημοσιευμάτων και γεγονότων με χρονολογική σειρά  

*Παραπομπή 

Τα παιδιά της γενιάς του 50 που γεννήθηκαν στην ύπαιθρο, είδαν μέσα σε λίγες δεκαετίες την ελληνική ύπαιθρο να περνάει από τις αγροτικές μεθόδους της εποχής του Ησιόδου στην σύγχρονη εποχή. Περίπου με την ίδια αναλογία, αυτό συνέβη και στον χώρο της επικοινωνίας. Από τη στιγμή που τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης πέρασαν στο διαδίκτυο, εδώ και 20 χρόνια, οι τρόποι επικοινωνίας εξελίσσονται και αλλάζουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. / Νέα μέσα, νέες τεχνολογίες και δημοκρατία (Νίκος Σαραντάκος 19 Δεκεμβρίου, 2018) -- βίντεο1 (Παρέμβαση του Νίκου Σαραντάκου στο Γ' Στρογγυλό Τραπέζι με θέμα "Νέα Μέσα, νέες Τεχνολογίες", στο Συνέδριο "Ενημέρωση και Δημοκρατία", Μέγαρο Μουσικής, 15-12-18): / βίντεο 2 (To τελευταίο μέρος της συζήτησης στο Γ' Στρογγυλό Τραπέζι με θέμα "Νέα Μέσα, νέες Τεχνολογίες", στο Συνέδριο "Ενημέρωση και Δημοκρατία", Μεγαρο Μουσικής, 15-12-18)

 

Ο αρνητικός ρόλος των "social media" στη ζωή μας

Ο έλεγχος της συντριπτικής πλειοψηφίας των υπηρεσιών του διαδικτύου από πέντε εταιρείες-τεχνολογικούς κολοσσούς (Google, Facebook, Amazon, Apple και Microsoft), ήταν ήδη υπαρκτός πριν ξεσπάσει η πανδημία COVID-19. Η πανδημία ώθησε τους ανθρώπους σε περισσότερη χρήση της τεχνολογίας, με αποτέλεσμα αυτές οι εταιρείες να ισχυροποιηθούν ακόμη περισσότερο. Η ολοένα αυξανόμενη δύναμή τους συνεπάγεται τόσο την απορρόφηση κάθε νέας εταιρείας (και ιδέας) προς όφελος τους (αγοράζοντας την) όσο και τον εγκλωβισμό του χρήστη σε ένα ελεγχόμενο διαδίκτυο, μέσα στο οποίο θα αποτελεί καταναλωτή των προϊόντων τους. Για το αμφιλεγόμενο ζήτημα της διαχείρισης των δεδομένων που συσσωρεύονται σε τεράστιες ποσότητες σε λίγα χέρια (Big Data), έχουν εκφραστεί ανησυχίες ότι κάθε  έννοια προστασίας του ιδιωτικού απορρήτου θα αντικαταστασθεί από μια "διαρκή παρακολούθηση" που θυμίζει το βιβλίο "1984" του George Orwell (kaktos). 

Ο Tristan Harris είναι απόφοιτος του Stanford με ειδίκευση στις "Τεχνικές Πειθούς και Επιρροής". Πρώην "Design Ethicist" της Google, εγκατέλειψε τη θέση του για να ξεκινήσει την πρωτοβουλία "Time Well Spent" και να ιδρύσει το "Center for Humane Technology", με  πρωταρχικό σκοπό να βρει τρόπους που θα μπορούσαν να συνδυάσουν τα σημερινά τεχνολογικά επιτεύγματα, στον χώρο των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, με τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που τα χρησιμοποιούν.

Όπως παρουσιάζεται και στο ντοκιμαντέρ του Netflix με τίτλο The Social Dilemma (Το Κοινωνικό Δίλημμα) που παρουσιάζει τον αρνητικό ρόλο των "social media", με κίνητρο την συνεχή αναζήτηση του κέρδους τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης εκμεταλλεύονται διάφορα ευρήματα της νευροεπιστήμης σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Επιζητώντας την ολοένα και μεγαλύτερη προσκόλληση των χρηστών τους, με στόχο να τους κρατούν συνδεδεμένους όσο το δυνατόν περισσότερο, δημιουργούν εξάρτηση και εθισμό. Προκειμένου να το πετύχουν αυτό, οι ψηφιακοί κολοσσοί χρησιμοποιούν κάποια "εργαλεία", τα οποία βασίζονται στην εκμετάλλευση βασικών ανθρώπινων αναγκών, όπως η ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και κοινωνική αλληλεπίδραση, που ικανοποιούνται μέσα από την διαδικασία της ανταμοιβής. 

Σύμφωνα με έρευνα του Harvard, η εκπλήρωση της ανάγκης για κοινωνική αποδοχή προσφέρει την μέγιστη ικανοποίηση όταν οι άνθρωποι βγαίνουν από τα περιχαρακωμένα πλαίσια της ιδιωτικής ζωής και αποκτούν πρόσβαση σε κάποιο δημόσιο βήμα όπου η αναγνώριση προέρχεται από ένα κοινωνικό περιβάλλον ευρύτερο από εκείνο της οικογένειας και των στενών φίλων. Σύμφωνα με την έρευνα, τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης επηρεάζουν το ίδιο κομμάτι του ανθρώπινου εκεφάλου στο οποίο επιδρούν οι ναρκωτικές ουσίες. Πιο συγκεκριμένα, όταν ένα άτομο βλέπει πως έχει είδοποίηση στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, (like, μήνυμα κλπ), ο εγκέφαλός του εκκρίνει ντοπαμίνη που προάγει συναισθήματα ευχάριστησης και ικανοποίησης. Στην συνέχεια, ο ανθρώπινος εγκέφαλος ωθεί το άτομο να επαναλάβει τις ίδιες ενέργειες ώστε να εκκρίνει και πάλι ντοπαμίνη. Αυτό σημαίνει πως ο χρήστης επιθυμεί να συνδεθεί ξανά και ξανά, έτσι ώστε να ξανανιώσει την ίδια ευχάριστη αίσθηση της ανταμοιβής. 

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος επεξεργάζεται πληροφορίες εδώ και χιλιετίες. Αυτό που έχει αλλάξει την τελευταία εικοσαετία, με την ψηφιοποίηση των περιεχομένων και το Διαδραστικό Διαδίκτυο (Web 2.0), είναι το μέγεθος της παραγωγής αλλά και η δυνατότητα αποθήκευσης, επεξεργασίας και κοινής χρήσης των πληροφοριών. Όπως δηλώνει στο tvxs.gr και ο ερευνητής του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), Παναγιώτης Πασχαλίδης, σήμερα τα μεγέθη και οι ρυθμοί ανάπτυξης των πληροφοριών είναι ασύλληπτα, ενώ οι εταιρείες επιζητούν να τις μεγιστοποιήσουν και να τις διανείμουν σε παγκόσμια κλίμακα με όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος. 

"Είμαστε το προϊόν, και όχι οι καταναλωτές-πελάτες των Social Media. Και το ερώτημα που προκύπτει είναι το κατά πόσον, σκρολάροντας, κλικάροντας και κοινοποιώντας, θα συνεχίσουμε να χειραγωγούμαστε, ενώ οι εταιρείες θα συνεχίζουν να κερδίζουν χρήματα από την κατάθλιψη, την απομόνωση και τους εθισμούς μας", αναφέρει το Center for Humane Technology. 

Πηγές

• Άρχισε η δικτατορία του διαδικτύου; https://tvxs.gr/news/sci-tech/i-diktatoria-toy-diadiktyoy-arxise

• Social Media: Αναζητώντας ηθική σε μια ψηφιακή δυστοπία https://tvxs.gr/news/kosmos/social-media-anazitontas-ithiki-se-mia-psifiaki-dystopia

• New Harvard Study Shows Why Social Media Is So Addictive for Many: https://marketing.wtwhmedia.com/new-harvard-study-shows-why-social-media-is-so-addictive-for-many/

• Disclosing information about the self is intrinsically rewarding: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22566617/ 
  

• google.gr/search
  

Λογοκρισία στο Facebook: καταγραφή δημοσιευμάτων και γεγονότων με χρονολογική σειρά

 

Τα τελευταία χρόνια, τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, πέρα από τον ρόλο τους στην διαπροσωπική επικοινωνία, έχουν συμβάλλει σημαντικά στην διάδοση της πληροφόρησης, καθώς επίσης και στην ανταλλαγή απόψεων για θέματα ειδικού ή και γενικότερου ενδιαφέροντος. Φαίνεται όμως πως, τον τελευταίο καιρό, τα μέσα αυτά και ιδιαίτερα το Facebook ελέγχονται ολοένα και περισσότερο από ιδιωτικά συμφέροντα και από παράγοντες τους οποίους δεν είμαστε πάντοτε σε θέση να γνωρίζουμε ακριβώς*. Και φαίνεται επίσης πως ο έλεγχος αυτός έχει ενταθεί, στην Ελλάδα και όχι μόνον, από τον περασμένο Ιανουάριο. Στην προσπάθειά μου για όσο το δυνατόν καλύτερη κατανόηση του φαινομένου, και έχοντας υποστεί τις συνέπειές του και εγώ η ίδια, καθώς αυτό το blog έχει δεχθεί ποινή αποκλεισμού από το Facebook από τις 25-05-21 για "παραβίαση των όρων της κοινότητας σε ό,τι αφορά τα σπαμ" (!), επιχείρησα να σταχυολογήσω μερικά δημοσιεύματα που αναφέρονται σε συγκεκριμένα γεγονότα, με κάθε επιφύλαξη και χωρίς να βιάζομαι να καταλήξω σε συμπεράσματα. 

 

 

23-02-20: Αποκλεισμός ιστοσελίδας από το facebook: insomnia.gr/forums/topic

 

 

31-12-20: Απόπειρα φίμωσης καταγγέλλουν αντικυβερνητικές σελίδες στο Facebook που απειλούνται με κλείσιμο: Ανεξάρτητες και αντικυβερνητικές σελίδες  γνωστοποίησαν πως έλαβαν προειδοποιητικά μηνύματα από το Facebook για παραβίαση των όρων της κοινότητας, χωρίς να διευκρινίζεται το "παράπτωμα", ενώ φαίνεται να περιορίζεται και η απήχησή τους. 

 

 

Ιούνιος 2020: Για τον πρωτοφανή αποκλεισμό και την προσπάθεια φίμωσης του prologos.gr: efsyn.gr  -- thepressproject.gr -- prologos.gr / Η λογοκρισία στο διαδίκτυο, ο "έλεγχος" δημοσιεύσεων και αναρτήσεων που δε συνάδουν με την κυρίαρχη πολιτική και ιδεολογία, που δεν υπερασπίζονται την προπαγάνδα των συστημικών ΜΜΕ, πρέπει να περάσουν από κόσκινο, να λογοκριθούν και εν τέλει να αποκλειστούν. Αυτό άλλωστε που έγινε με τον Πρόλογο έχει συμβεί στο πρόσφατο παρελθόν και με άλλες αριστερές και δημοκρατικές ιστοσελίδες. Και βέβαια, δεν γίνεται το ίδιο με τις χιλιάδες διαφημίσεις της Google και άλλων πολυεθνικών κολοσσών, οι οποίες όχι μόνο "σπαμάρουν", αλλά εμφανίζονται δεκάδες φορές σε εκατοντάδες ιστότοπους... Στείλτε όλοι διαμαρτυρία – ένσταση στο facebook: "Από το Σάββατο 6 Ιουνίου 2020, το ενημερωτικό blog prologos.gr δέχεται διαρκή αποκλεισμό από το facebook. Κάθε προσπάθεια αναδημοσίευσης συνδέσμων μπλοκάρεται με το ίδιο πάντα αυτοματοποιημένο μήνυμα "Η δημοσίευσή σας δεν κοινοποιήθηκε επειδή αυτός ο σύνδεσμος παραβιάζει τους Όρους της κοινότητας". Επίσης κάθε ανάρτηση συνδέσμου του prologos.gr είτε από μεμονωμένους χρήστες ή από τη σελίδα του prologos.gr στο facebook τα τελευταία δύο χρόνια έχει διαγραφεί. Η ενέργεια αυτή συνιστά φίμωση της ελεύθερης έκφρασης και οδηγεί στην καταπάτηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων. Ζητάμε από τους υπεύθυνους να αποκαταστήσουν αυτή την αδικία σε βάρος του prologos.gr

 

 

Ιανουάριος 2021: Ανησυχητικά φαινόμενα λογοκρισίας σε αντιπολιτευτικές αναρτήσεις στο Facebook: Κοινωνικές ιστοσελίδες και προσωπικοί λογαριασμοί με αντιπολιτευτικές αναρτήσεις δέχονται τις τελευταίες ημέρες οργανωμένη επίθεση "καταγγελιών" από άγνωστο κέντρο χωρίς σοβαρή αιτιολόγηση. Πρόκειται για επιλογή, όχι του facebook αλλά υπαρκτού εγχώριου πολιτικού κέντρου το οποίο στοχεύει να "κατεβάσει" την ενημέρωση στα social media... Νίκος Μπελαβίλας, καθηγητής Αρχιτεκτονικής και δημοτικός σύμβουλος Πειραιά

 

 

25-02-21: Καταγγελία...:Το facebook ΔΙΕΓΡΑΨΕ απροειδοποίητα και χωρίς ΚΑΜΙΑ εξήγηση τη σελίδα Αυτολεξεί, τη σελίδα του Athens School καθώς και όλα τα προφίλ των χρηστών που διαχειρίζονται τις σελίδες αυτές, με αφορμή την επικείμενη διοργάνωση εκδήλωσής για την πολιτική και τη λογοκρισία στα κοινωνικά δίκτυα. Όπως καταγγέλλουν οι εκδότες, το ότι ένα αντιφασιστικό βιβλίο ενοχλεί την εταιρεία που έχει στην ιδιοκτησία της το Facebook είναι το λιγότερο. Το σπουδαιότερο είναι πως κατά το δοκούν αποφασίζουν τι τους είναι αρεστό και τι όχι και αναλόγως αποφασίζουν. Περισσότερα εδώ και εδώ (facebook.com/story).   

 

1-03-21: Ελληνικά Hoaxes κατά Facebook για το «κόψιμο» αναρτήσεων με Κουφοντίνα: Tα έχει κάνει μπάχαλο: Ορθώς το FB έχει θεσπίσει αυστηρούς κανόνες αναφορικά με την επιδοκιμασία της βίας και της τρομοκρατίας, καθώς και κατά ατόμων που εξυμνούν τέτοιες ενέργειες. Ωστόσο, κάποιοι που έχουν ταχθεί να εφαρμόζουν τους "Όρους της Κοινότητας"  δεν μπορούν να κάνουν σωστή διάκριση και το Facebook τα έχει κάνει μπάχαλο... Δημήτρης Αλικάκος, αρχισυντάκτης των "Ελληνικών Hoaxes" που έχουν σύμβαση εργασίας με τη Facebook για τον εντοπισμό fake news από Έλληνες χρήστες

 

 

 

2-03-21: Οι Έλληνες λογοκριτές του Facebook: Από τον Σεπτέμβριο του 2018, υπάρχει σύμβαση συνεργασίας μεταξύ του Facebook και της Teleperformance, μιας πολυεθνικής με χιλιάδες εργαζομένους στην Αθήνα, για την οποία υπάρχουν πλήθος δημοσιευμάτων και καταγγελιών για απαράδεκτες εργασιακές συνθήκες. Στις 30 Απριλίου 2020, η "Εφ.Συν." σε συνεργασία με το Investigate Europe και το Reporters United αποκάλυψε τη συμφωνία της Teleperformance με την ελληνική κυβέρνηση ως προς τη διαχείριση της πανδημίας... Υποτίθεται πως οι "ψηφιακοί καθαριστές" που δουλεύουν στα ελληνικά γραφεία εστιάζουν μόνο στις διαφημίσεις και όχι στις προσωπικές αναρτήσεις κάθε χρήστη. Δυσκολευόμαστε ωστόσο να πιστέψουμε πως εργαζόμενοι στα δύο διεθνή τμήματα Business Integrity του Facebook στην Πορτογαλία και στη Μαλαισία αποφάσισαν να λογοκρίνουν τον... Ρίτσο!

 

3-03-21: Facebook: Έγιναν λάθη στον αποκλεισμό χρηστών και δημοσιογράφων για αναρτήσεις για τον Κουφοντίνα: Το Facebook απασχολεί 15.000 επιμελητές περιεχομένου... Συνολικά, εργάζονται 24 ώρες την ημέρα / 7 ημέρες την εβδομάδα... Το Facebook προσδιορίζει ως παραβιάσεις των πολιτικών του, άτομα και οργανισμούς με βάση τη συμπεριφορά τους και το εάν εμπλέκονται, υποστηρίζουν ή παρέχουν σημαντική υποστήριξη σε σκόπιμες και προγραμματισμένες πράξεις βίας με σκοπό να εξαναγκάσουν, να εκφοβίσουν και / ή να επηρεάσουν έναν άμαχο πληθυσμό, μία κυβέρνηση ή έναν διεθνή οργανισμό προκειμένου να επιτευχθεί ένας πολιτικός, θρησκευτικός ή ιδεολογικός στόχος. Σύμφωνα με την πολιτική μας για τα Επικίνδυνα Άτομα και Οργανώσεις, απαγορεύουμε σε μέλη τρομοκρατικών οργανώσεων να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες μας, καθώς επίσης, αποκλείουμε δημοσιεύσεις που επιδοκιμάζουν ή υποστηρίζουν αυτά τα άτομα και τις ενέργειές τους... Δεν λαμβάνονται μέτρα εναντίον περιεχομένου βασιζόμενο σε μαζικές αναφορές. Ακόμη και μία μοναδική αναφορά είναι αρκετή για να αποκλειστεί μέρος περιεχομένου... Δεδομένου ότι πρόκειται για συστήματα, περιστασιακά ενδέχεται να συμβούν λάθη και περιεχόμενο που δεν παραβιάζει τις πολιτικές του Facebook να αφαιρεθεί, όπως συνέβη σε κάποιες περιπτώσεις... Παρόλο που σημειώνεται μεγάλη πρόοδος στα συστήματά μας, αυτά δεν παύουν να μην είναι τέλεια... Eκπρόσωπος του Facebook o οποίος παραδέχθηκε πως έγιναν λάθη στον αποκλεισμό χρηστών και δημοσιογράφων, απαντώντας στις καταγγελίες δημοσιογράφων και ΜΜΕ για λογοκρισία εκ μέρους του.

 

4-03-21: «Κόψιμο» αναρτήσεων για Κουφοντίνα από Facebook: Γιατί είναι ένα μεγάλο πρόβλημα;: Πολλοί χρήστες του Facebook στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων δημοσιογράφοι, φωτορεπόρτερ και δικηγόροι, είδαν αναρτήσεις τους να απορρίπτονται! Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πέραν της διαπροσωπικής επικοινωνίας ή της ανταλλαγής απόψεων πάνω σε ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος, έχουν αναλάβει και σημαντικό μέρος της ενημέρωσής μας, άλλοτε δρώντας ως "ενισχυτές" παραδοσιακών μέσων, άλλοτε ως "εναλλακτική πηγή" που (δύναται να) προσφέρει επιπλέον πλουραλισμό στη δημόσια ενημέρωση-συζήτηση. Ειδικά για την περίπτωση της Ελλάδας, το Facebook δεν αποτελεί μόνο εφαρμογή επικοινωνίας μεταξύ ατόμων, αλλά και "εναλλακτικό" μέσο ενημέρωσης για ένα κοινό το οποίο δηλώνει διαχρονικά σε σχετικές έρευνες ότι δεν εμπιστεύεται τα παραδοσιακά μέσα (εφημερίδες, τηλεόραση, ραδιόφωνο)... Μόνο και μόνο το γεγονός ότι το Facebook επιβάλλει αυτού του είδους τη λογοκρισία, μπορεί να αποστερήσει από τους χρήστες του ακόμα και σημαντικές πηγές πληροφόρησης, όπως για παράδειγμα συμβαίνει στην περίπτωση της αναστολής λειτουργίας του λογαριασμού του πρώην προέδρου της Ένωσης Ελλήνων Φωτορεπόρτερ Μάριου Λώλου... Το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ένα μήνυμα θα παραμείνει δημοσιευμένο (θα πρέπει να) αποτελεί αποκλειστική απόφαση του δημιουργού του... Από κοινωνιολογική ή ανθρωπολογική άποψη γνωρίζουμε ότι ο νόμος επιβάλλει τα ήθη της νομοθετικής ελίτ που μπορεί να ελέγχει το περιεχόμενο του νόμου και, κατά συνέπεια να τον εκμεταλλεύεται κατά το δοκούν. Σταμάτης Πουλακιδάκος, μέλος του Εργαστηριακού και Διδακτικού Προσωπικού στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών

 

23-03-21: Τα «angry» σχόλια στο facebook του Μητσοτάκη… αυτή η «μάστιγα»: Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται να κατέχει την πρωτιά σε αποδοκιμασίες στα social media αρχηγών κυβερνήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που, σύμφωνα και με άρθρο του εκδότη των Παραπολιτικών Γιάννη Κουρτάκη, έχει σημάνει συναγερμό στο Μαξίμου, με τον πρωθυπουργό να καλεί τους επικοινωνιολόγους του να αναλάβουν δράση και να προετοιμάσουν "αντεπίθεση"! Ενδεικτική του πρωθυπουργικού αδιεξόδου και του εκνευρισμού για τα social media, τα οποία προκαλούν διαρκώς ρήγματα κόντρα στην μιντιακή κυβερνητική υπεροπλία, ήταν και η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη από το βήμα της Βουλής, όταν και τα χαρακτήρισε "κίνδυνο για τη Δημοκρατία". 

 

1-04-21: Το facebook απέρριψε συνάντηση με την ΕΣΗΕΑ για τα φαινόμενα λογοκρισίας εις βάρος δημοσιογράφων: Αίτημα για διαδικτυακή συνάντηση κατέθεσε η ΕΣΗΕΑ προς το facebook, μετά το κύμα διαμαρτυριών για τα επαναλαμβανόμενα φαινόμενα λογοκρισίας εναντίον δημοσιογράφων εκ μέρους διαχειριστών του μέσου κοινωνικής δικτύωσης. Το αίτημα απορίφθηκε.

 

 

6-04-21: Facebook: Διέρρευσαν στοιχεία μισού δισ. λογαριασμών - Ανάμεσά τους πάνω από 600.000 Έλληνες χρήστες: Σύμφωνα με το Business Insider (businessinsider.com), σε 500 εκατομμύρια παγκοσμίως υπολογίζονται οι οι λογαριασμοί των χρηστών του Facebook προσωπικά δεδομένα των οποίων έχουν διαρρεύσει. Ο ιστότοπος Hackread καταγράφει διαρροές στοιχείων από 617.722 λογαριασμούς για την Ελλάδα και 152.321 για την Κύπρο. Τα στοιχεία αφορούν τηλεφωνικούς αριθμούς, ονόματα, τοποθεσίες, ημερομηνίες γενεθλίων, βιογραφικά και διευθύνσεις e-mail.

 

 

10-04-21: «Να κληθούν στη Βουλή οι εκπρόσωποι του Facebook στην Ελλάδα»: Ο πρώην υπουργός Επικρατείας Χριστόφορος Βερναρδάκης καλεί τον πρόεδρο της Βουλής, Κωνσταντίνο Τασούλα να αναλάβει πρωτοβουλία ώστε να συγκροτηθεί διακομματική επιτροπή και να κληθούν σε ακρόαση οι εκπρόσωποι του Facebook στην Ελλάδα. Στην επιστολή του κατονομάζει συγκεκριμένα την εταιρεία Teleperformance.

 

 

12-04-21: Guardian: Πώς το Facebook επιτρέπει την εξαπάτηση και την πολιτική χειραγώγηση: Το Facebook έχει επιτρέψει επανειλημμένα σε παγκόσμιους ηγέτες και πολιτικούς να χρησιμοποιούν την πλατφόρμα του για να εξαπατήσουν το κοινό ή να παρενοχλήσουν τους αντιπάλους τους παρά το γεγονός ότι αυτή η τακτική συνιστά αδίκημα. Στη διάθεση της βρετανικής εφημερίδας Guardian βρίσκεται εκτεταμένη τεκμηρίωση που δείχνει πώς το Facebook χειρίστηκε περισσότερες από 30 υποθέσεις πολιτικά καταχρηστικής συμπεριφοράς σε 25 χώρες (Revealed: the Facebook loophole that lets world leaders deceive and harass their citizens). Εκτός από τη διαμόρφωση της αντίληψης του κοινού για τη δημοτικότητα ενός πολιτικού ηγέτη, η ψεύτικη "δημοφιλία" μπορεί να επηρεάσει τον πολύ σημαντικό αλγόριθμο ροής ειδήσεων του Facebook. Το επιτυχημένο παιχνίδι με τον αλγόριθμο μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ προσέγγισης εκατομμυρίων κοινού ή φωνής βοώντος εν τη ερήμω. Με 2,8 δισεκατομμύρια χρήστες, το Facebook διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στον πολιτικό λόγο σχεδόν κάθε χώρας στον κόσμο. Ωστόσο, οι αλγόριθμοι και τα χαρακτηριστικά της πλατφόρμας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να στρεβλώσουν τον πολιτικό διάλογο. Ένας τρόπος για να το κάνει αυτό είναι να δημιουργήσετε ψεύτικη "αφοσίωση" - με επισημάνσεις "μου αρέσει", σχόλια, κοινοποιήσεις και αντιδράσεις - χρησιμοποιώντας ψεύτικους ή παραβιασμένους λογαριασμούς. Σύμφωνα με την πολιτική του Facebook, κάθε άτομο θα πρέπει να διαθέτει μόνο έναν λογαριασμό. Ωστόσο, ένας και μόνο χρήστης μπορεί να φτιάξει πολλές σελίδες και να παριστάνει ότι πρόκειται για άλλο πρόσωπο.

 

 

28-04-21: Καταγγελία εκδοτικού οίκου για αποκλεισμό από το facebook για αντιφασιστικό βιβλίο: Σε 90ήμερο αποκλεισμό της σελίδας των Εκδόσεων ΚΨΜ προχώρησε το Facebook με αφορμή της ανάρτηση ενός αντιφασιστικού βιβλίου, και συγκεκριμένα για την ανάρτηση του εξωφύλλου της έκδοσης του Βασίλη Λιόση "Ναζισμός-τα αίτια γέννησης και γιγάντωσής του". Ο αντιφασισμός αντίκειται στους κανονισμούς δημοσίευσης του Facebook; ρωτά ο εκδοτικός οίκος.

 

 

22.04.2021: Στη Βουλή η λογοκρισία στην ΕΡΤ και στα social media: ... "Το τελευταίο διάστημα έχει προκύψει μείζον ζήτημα με τον αποκλεισμό από την πλατφόρμα του facebook, λόγω αναρτήσεων πολιτικού περιεχομένου, χρηστών που σε αρκετές περιπτώσεις είναι δημοσιογράφοι, καθώς και ζήτημα διαρροής προσωπικών δεδομένων"... / Ερώτηση της αντιπολίτευσης προς τον υφυπουργό παρά τω πρωθυπουργό Ακη Σκέρτσο και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκο Πιερρακάκη - Δημόσια καταγγελία της δημοσιογράφου της ΕΡΤ, Μάχης Νικολάρα

 

 

20-05-21: Υπό περιορισμό το Πριν και η ελευθερία λόγου στο Facebook -- 26-05-21: Μετά την καταγγελία το facebook έπαυσε τους περιορισμούς στη σελίδα του Πριν

 

 

24-05-21: Νέα καταγγελία για «προληπτική» λογοκρισία από το facebook για την πυρκαγιά στο Σχίνο: Παρέμβαση του facebook στο λογαριασμό τους καταγγέλλουν οι διαχειριστές της ιστοσελίδας rosa.gr, με αφορμή μια δημοσίευσή της σχετικά με τις πυρκαγιές στον Σχίνο. Συγκεκριμένα η Rosa δέχτηκε περιορισμούς "μια μέρα που τα ΜΜΕ στην Ελλάδα, δεν έβγαζαν άχνα για την πυρκαγιά". Όπως τονίζουν οι διαχειριστές, "εμείς σηκώσαμε το θέμα και αναδείξαμε κάθε του διάσταση: την κοινωνική, την πολιτική και την επιχειρηματική...  Όπως γνωστοποίησαν "έπειτα από μαζικά reports σε μία δημοσίευση με την γνωστή σε όλους φράση 'Το τελευταίο δέντρο κρατήστε το για να κρεμαστείτε', δεχθήκαμε προειδοποίηση πως θα κατέβει η σελίδα μας στο facebook". "Είναι ξεκάθαρο πως ενώ περιουσίες, ζωάκια και ολόκληρα δάση καίγονταν, κάποιοι αγωνιούσαν περισσότερο να μην το μάθει ο κόσμος... Δεν θα τους περάσει" σημειώνουν σε σχετικό τους δημοσίευμα.

 

 

25-05-21: Facebοok: Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων αναλαμβάνει τον έλεγχο των fake news στην Ελλάδα: Με το AFP (Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων) ως ανεξάρτητο ελεγκτή για την Ελλάδα και την Κύπρο ανακοίνωσε ότι θα συνεργαστεί το Facebook, προκειμένου να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της εξάπλωσης της παραπληροφόρησης... Το πρόγραμμα επαλήθευσης γεγονότων (fact-checking) περιλαμβάνει περισσότερους από 80 συνεργάτες σε όλο τον κόσμο, που παίζουν βασικό ρόλο στον εντοπισμό παραπληροφόρησης που καταφέρνει να γίνει viral. Όταν ένας ελεγκτής γεγονότων αξιολογεί μια ιστορία ως ψευδή, το Facebook προσθέτει μια προειδοποιητική ετικέτα στο περιεχόμενο και μειώνει σημαντικά τη διανομή του.

 

 

1-06-21: Επιστολή Βερναρδάκη στην Teleperformance για Facebook: Λογοκρισία σε οτιδήποτε επικριτικό προς την κυβέρνηση:  Επιστολή στην εταιρεία Teleperformance Hellas, που φέρεται να διενεργεί ελέγχους ακατάλληλου περιεχομένου για λογαριασμό του facebook στην Ελλάδα, ενώ επίσης φέρεται να διαχειρίζεται το τηλεφωνικό κέντρο του ΕΟΔΥ σχετικά με τα κρουσμάτων COVID-19, απέστειλε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Χριστόφορος Βερναρδάκης. Στην επιστολή του, ο βουλευτής αναφέρει, μεταξύ άλλων, πως πλήθος σχολίων, αναρτήσεων, δημοσιευμάτων που είναι κριτικά ή και επικριτικά προς την σημερινή Κυβέρνηση αντιμετωπίζονται με λογοκρισία, αφαίρεση περιεχομένου και τιμωρία των χρηστών... Υποτίθεται πως οι "ψηφιακοί καθαριστές" που δουλεύουν στα ελληνικά γραφεία της Teleperformance, η οποία έχει σύμβαση συνεργασίας με τη Facebook από τον Σεπτέμβριο του 2018, εστιάζουν μόνο στις διαφημίσεις και όχι στις προσωπικές αναρτήσεις κάθε χρήστη. Δεν υπάρχει ωστόσο πλέον καμία αμφιβολία πως πίσω από τις πρόσφατες μαζικές διαγραφές αναρτήσεων και τις ποινές σε λογαριασμούς Ελλήνων χρηστών δεν κρύβεται κάποιος αλγόριθμος αλλά η απόφαση της ίδιας της Teleperformance, η οποία δεν δίστασε να κόψει ακόμα και ανακοίνωση της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων και να λογοκρίνει ποίημα του Γιάννη Ρίτσου... Ολόκληρη η επιστολή που έστειλε ο Χριστόφορος Βερναρδάκης στην Teleperformance Hellas, εδώ και επίσης στην Εφημερίδα των Συντακτών.

 

Αφετηρία για την καταγραφή: https://tvxs.gr/taxonomy/term/1246 και επίσης https://sarantakos.wordpress.com/tag/facebook/

Photo: google.gr/search 

Περισσότερα: η λογοκρισια στο facebook: google.gr/search -- images

 

*Παραπομπή: Η λογοκρισία που επιβάλλει το Facebook ΔΕΝ πραγματοποιείται μόνο μέσω αλγορίθμων. Όπως αποδεικνύει και σχετικά πρόσφατο ρεπορτάζ της εφημερίδας Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, αναδημοσιευμένο και στο artinews.gr (20-10-19), πίσω από την λογοκρισία βρίσκονται άνθρωποι, και συγκεκριμένα εκατοντάδες υπάλληλοι της εταιρείας Teleperformance, οι οποίοι εργάζονται για λογαριασμό του Facebook ως διαχειριστές περιεχομένου (content moderators) και αποµακρύνουν το υλικό που κρίνεται ακατάλληλο. Στην Αθήνα, σε ένα κτίριο στο Μοσχάτο (Πειραιώς 69, Μοσχάτο, ΤΚ 183 46), απασχολούνται τουλάχιστον 800 διαχειριστές περιεχοµένου. 

Σημειωτέον ότι η πρώτη και μοναδική Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, με σκοπό την υπεράσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην ψηφιακή εποχή, είναι η Homo Digitalis (Fb).

 

Δείτε επίσης: 

• Τον Ιούνιο του 2020, το Fb εξαφάνισε από τις σελίδες του όλες τις αναρτήσεις του blog XYZ Contagion και απαγόρευσε κάθε ανάρτηση (κείμενο ή φωτογραφία) που περιέχει ή παραπέμπει στο link του συγκεκριμένου ιστολογίου. Στον τοίχο τους (με ημερομηνία 22-06-20, εδώ) έχουν αναρτημένη μια ανακοίνωση και ένα υπόδειγμα επιστολής για τους φίλους που επιθυμούν να διαμαρτυρηθούν. Το υπόδειγμα της επιστολής, με τίτλο MISLEADING ABUSE REPORT έχει ως εξής: "There are many posts from _ Fb page _ that are not available any more, mostly from the _ domain. We as viewers, urge Fb to reconsider, as the domain is one of only a few in Greece, which are against fake news, far right movements etc., and also a great source of information. Any actions Fb took on probably "reported abuse", are currently causing damage in true information flow to its followers. We hope the Fb team restores those articles and posts as soon as possible and removes that domain from its exclusion list. Thank you very much, A follower
  

• 4 Ιανουαρίου 2021, Νίκος Σαραντάκος (wikipedia -- σελίδες): Φέισμπουκ και λογοκρισία: Από τις αρχές Ιουνίου 2020, το ιστολόγιο https://sarantakos.wordpress.com έχει αποκλειστεί εντελώς από το Φέισμπουκ!! Λεπτομέρειες εδώ: Το Φέισμπουκ και ο αλγόριθμος (11-06-20)
  

• Φεβρουάριος 2021: Ναόμι Κλάιν: Ακτιβιστές στο στόχαστρο με τη βοήθεια Facebook, Google και Twitter -- Naomi Klein: India Targets Climate Activists With the Help of Big Tech

 

 

Σχετικοί σύνδεσμοι: 

 

Η ηλεκτρονική εκδοχή της λογοκρισίας 

 

Ο ρόλος και οι παρενέργειες των "Social Media" στη ζωή μας 

 

4-07-21 (Update) 

 

Nikos Toskas: Πότε επιβάλλεται λογοκρισία ή διακοπή χρήσης από το Facebook;

 

 

 Νάσος Ηλιόπουλος