Με ποιους μας λένε να πάμε; (Ι)

 

Χρήστος Ράμμος: Η Δύση δεν έχει πάντα δίκιο. 

 

Μας λένε ότι η θέση μας σε αυτή την εν εξελίξει επικίνδυνη σύγκρουση είναι - για λόγους αρχής-  με την Δύση και όχι με τους "υπανάπτυκτους" "βάρβαρους" εχθρούς της. Το τελευταίο δεν λέγεται δημόσια πάντα έτσι ωμά, αλλά αυτό υπονοείται.

Κι' όμως, η Δύση από μόνη της δεν είναι αυταξία. Και είναι μεν αληθές ότι εκεί άνθισε ο Διαφωτισμός, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει και ιδιοκτησιακές σχέσεις μαζί του. Δεν πρέπει δε ποτέ να ξεχνάμε ότι σε δυτικά εδάφη γεννήθηκαν και άνθισαν επίσης η Ιερά Εξέταση, ο  φασισμός, ο ναζισμός, ο ρατσισμός, η αποικιοκρατία και ο πιο αδηφάγος ιμπεριαλισμός. 

Η Δύση εξόντωσε εκατομμύρια ιθαγενείς στην αμερικανική ήπειρο, μετά την κατάκτηση της από τον Χριστόφορο Κολόμβο. Η Δύση (για την ακρίβεια ο Λεοπόλδος του  'πολιτισμένου" Βελγίου) έκανε μια πραγματική γενοκτονία στο πρώην Βελγικό Κονγκό. Και ήταν η Δύση (Αγγλία) αυτή που προκάλεσε σφαγές και βασανιστήρια στο Αμριτσάρ στην Ινδία το 1919, στην Αλγερία κατά την περίοδο 1954-1959 (Γαλλία), στην Κύπρο το 1955-1959, στην Αιθιοπία το 1936-1937 (η μουσολινική Ιταλία), στο Ιράκ το 2003, στο Βιετνάμ το 1965-1975, στην Κίνα (κατά την διάρκεια των πολέμων του οπίου) και πάει λέγοντας. Δεν είναι λοιπόν η αμόλυντη παρθένα που έχει πάντα δίκιο, μόνο και μόνο επειδή είναι η ένδοξη Δύση,  την οποία πρέπει άκριτα να θαυμάζουμε και να ακολουθούμε με ένα σύμπλεγμα κατωτερότητας και επαρχιωτισμού σε ό,τι κάνει. 

Για να το πω αλλιώς: αν η Δύση παύει να είναι "Δύση" και γίνεται μια βάρβαρη πολεμική μηχανή εξόντωσης των "άλλων", την οποία έχει εξαπολύσει ένας παράφρων και ο υπόδικος στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο σύμμαχος του. Είναι λοιπόν πιο "δυτικό" να στέκεται κάποιος κριτικά απέναντι της και να διαχωρίζει την θέση του από αυτήν. Όταν η Δύση έχει προδώσει με τόσο εξόφθαλμο τρόπο τις αξίες και αρχές  της (μια βασική από τις οποίες είναι το Διεθνές Δίκαιο) για τις οποίες τόσο πολύ υπερηφανεύεται, και αυτό είναι κάτι που έχει κάνει άπειρες φορές, οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε τις Δυτικές αξίες και αρχές και όχι την γεωπολιτική Δύση. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ταύτιση με αυτούς με τους οποίους συγκρούεται. Δεν είναι όλα άσπρο μαύρο, και πρέπει να αποκτήσουμε τη ικανότητα να βλέπουμε την πολυπλοκότητα των καταστάσεων και όχι αυτό που μας βολεύει συναισθηματικά.

Άλλωστε, ο ίδιος ο Τραμπ διαψεύδει τις "ευγενείς ψυχές" που πιστεύουν ότι ο αγώνας είναι μεταξύ δημοκρατικής Δύσης και βάρβαρης Ανατολής. Ο Τραμπ ενδιαφέρεται μόνο για τα πετρέλαια της Βενεζουέλας και του Περσικού Κόλπου και είναι έτοιμος να συνεργαστεί με τα υπολείμματα των καθεστώτων των χωρών των περιοχών αυτών, αν του δώσουν όσα αδηφάγα ζητάει. Ο Τραμπ εξ άλλου, δεν έχει κανένα πρόβλημα να διατηρεί τις καλύτερες σχέσεις με ένα καθεστώς  ακόμη πιο δεσποτικό και μισογυνικό από αυτό του Ιράν. Αναφέρομαι στην Σαουδική Αραβία και τα διάφορα σεϊχάτα και εμιράτα του Περσικού Κόλπου, με τα οποία διαπλέκονται τα συμφέροντα του. 

Όσοι λοιπόν παρ ημίν υπερασπίζονται τις συγκεκριμένες επιλογές της Αμερικής και του Ισραήλ, ας παραδεχτούν τουλάχιστον ανοικτά ότι πράττουν για συμφεροντολογικούς λόγους, και ας αφήσουν στην άκρη τις ηθικές διδαχές και το κούνημα του δακτύλου στον Σάντσεθ και σε όλους εμάς τους υπόλοιπους. Θα είναι και αυτό τουλάχιστον ένα κέρδος για να ξέρουμε τι λέμε και ποιοι είμαστε. Καθαρές κουβέντες και νισάφι με την υποκρισία και το βόλεμα.

Χρήστος Ράμμος*

Πηγή: Fb

* wikipedia 

Photo at theguardian

 

Με ποιους μας λένε να πάμε; (ΙΙ)

 

Κωστής Παπαϊωάννου: Μιλάμε για την ειρήνη κι' ας μας λένε προδότες.

Έρχεται ένας μετριοπαθής σοσιαλδημοκράτης να μας δείξει τον γκρεμό που ανοίγεται μπροστά μας και βγαίνουν τα παπαγαλάκια του τραμπισμού να τον λερώσουν. Ξερνάνε χολή και λάσπη. Τι λέει ο Σάντσες; Τα αυτονόητα, επαναλαμβάνει το μεταπολεμικό μας συμβόλαιο. Μιλάει σαν γενικός γραμματέας του ΟΗΕ: «Δεν μπορούμε να απαντήσουμε σε μια παρανομία με μια άλλη, γιατί έτσι αρχίζουν οι μεγάλες καταστροφές της ανθρωπότητας». 

Τον παρουσιάζουν σαν να προτρέπει σε παγκόσμια επανάσταση. Έγινε ο Σάντσεθ ακραίος ριζοσπάστης; Έγινε ο λόγος υπέρ της ειρήνης λόγος επαναστατικός; Έγινε το «No a la Guerra» το σύνθημα για την κατάληψη των θερινών ανακτόρων; Μην τρελαθούμε. Έχουν πάει τόσο (πέρα για πέρα) δεξιά που παρουσιάζουν τον Σάντσες σαν νέο Λένιν. Οι άλλοι πήγαν στο άκρο, στο άκρο του πολέμου και της καταστροφής. Δείτε τους καθαρά: 

• κάτι τραμπικοί πολεμοκάπηλοι: 
• κάτι ορίτζιναλ αναρχοκαπιταλιστές που θα πουλήσουν και τη μάνα τους (αφού της ρίξουν βόμβες) για να πλουτίσουν 
• κάτι τύποι του κοινού ποινικού που αν τελειώσει ο πόλεμος θα δικάζονται για χρόνια, ο ένας γιατί είναι εξώφυλλο και πόστερ στα αρχεία παιδοφιλίας του Επστάιν, και ο άλλος γιατί τον κυνηγάνε για εκατοντάδες εγκλήματα στο Ισραήλ και διεθνώς. 

Με αυτούς μας λένε να πάμε. Ποιοι το λένε; Κάτι ανθυποτσόντες, κάτι συμπληρωματικοί χρήσιμοι ηλίθιοι, κάτι κωμικοί ενσωματωμένοι παπαγάλοι σαν τους δικούς μας. Αυτοί οι τελευταίοι λένε και τα μεγαλύτερα ψέματα. Λένε ότι τάχα υπερασπίζονται το ενιαίο δόγμα Ελλάδας Κύπρου και όχι τις βάσεις από όπου χτυπάνε το Ιράν. Λένε ότι είναι υπεράσπιση της εθνικής μας ασφάλειας να μας μισεί η μισή Μέση Ανατολή. Βάζουν και κάτι σάλτσες, κάτι αρχαιόπληκτα μεγαλοπρεπή για τον Κίμωνα και τους Πέρσες στην Κύπρο, κάτι σαχλαμάρες άξιες «Ελληνικής Αγωγής του Αδώνιδος». (Σημείωση για να μην μπερδευτείτε: είναι περίπου οι ίδιοι που λένε ότι τις υποκλοπές τις έκαναν ιδιώτες). 

Όποιος αμφισβητεί την αυτοκαταστροφική αυτή πορεία δέχεται επιθέσεις από δεξιά κι ακροδεξιά κι ακροκεντρώα. Όποιον μιλήσει για ειρήνη τον λένε φίλο των μουλάδων και του Χαμενεϊ και αυλικό τυράννων. 

Μην τρελαθούμε. Μας σέρνουν στο ναρκοπέδιο και λένε ότι αυτό υπηρετεί τα εθνικά μας συμφέροντα. Εμείς να μιλάμε για την ειρήνη κι' ας μας λένε προδότες. Να μην τρελαθούμε. Σήμερα να μιλάμε για την ειρήνη είναι το πιο πατριωτικό απ’ όλα. Αυτό να θυμόμαστε. Αυτό να λέμε.

Πηγή: Κωστής Παπαϊωάννου -- parallaximag -- more

Photo 

Ο Δυτικός πολιτισμικός ναρκισσισμός ως παγκόσμια απειλή

 

Ο όρος "πολιτισμικός ναρκισσισμός" χρησιμοποιείται στην πολιτική ψυχολογία για να περιγράψει την τάση μιας κοινωνίας ή ενός πολιτισμού να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως φορέα ανώτερων αξιών, ως πρότυπο προόδου ή ακόμη και ως ηθικό σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον κόσμο. Όπως στον ατομικό ναρκισσισμό, έτσι και στο συλλογικό επίπεδο η αυτοεικόνα αυτή λειτουργεί ως μηχανισμός ταυτότητας, δηλαδή, προσφέρει στα μέλη μιας κοινωνίας την αίσθηση ότι ανήκουν σε κάτι ιδιαίτερο, ανώτερο και ιστορικά δικαιωμένο.

Στην περίπτωση της Δύσης, αυτή η πολιτισμική αυτοεικόνα διαμορφώθηκε μέσα από μια μακρά ιστορική περίοδο οικονομικής, στρατιωτικής και τεχνολογικής υπεροχής. Από την αποικιοκρατική εποχή έως την περίοδο της μεταπολεμικής ηγεμονίας, η δυτική ισχύς συνδέθηκε με ένα ευρύτερο αφήγημα πολιτισμικής ανωτερότητας: η δημοκρατία, ο ορθολογισμός, η επιστήμη και η τεχνολογική πρόοδος παρουσιάστηκαν όχι μόνο ως ιστορικά επιτεύγματα αλλά και ως καθολικό πρότυπο προς το οποίο όφειλαν να κινηθούν όλες οι κοινωνίες.

Η ταύτιση όμως της πολιτισμικής ταυτότητας με την παγκόσμια κυριαρχία δημιουργεί μια εύθραυστη ψυχολογική ισορροπία. Όταν η γεωπολιτική πραγματικότητα μεταβάλλεται -όταν δηλαδή εμφανίζονται νέες ισχυρές δυνάμεις και ο κόσμος γίνεται περισσότερο πολυκεντρικός- η αλλαγή αυτή δεν βιώνεται μόνο ως μετατόπιση ισχύος. Μπορεί να βιωθεί ως ναρκισσιστικό πλήγμα (narcissistic injury) για την ίδια την ταυτότητα του πολιτισμού. 

Σε αυτή τη συνθήκη, ο πολιτισμικός ναρκισσισμός μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά από ψυχοπολιτικές αντιδράσεις: 

• Ηθικοποίηση της γεωπολιτικής σύγκρουσης: Οι αντιπαραθέσεις παρουσιάζονται ως αγώνας ανάμεσα στον «πολιτισμό» και την «βαρβαρότητα», μετατρέποντας την πολιτική σε ηθική αφήγηση. 
• Δυσκολία αποδοχής της πολυπολικότητας: Η άνοδος άλλων κέντρων ισχύος ερμηνεύεται όχι ως φυσική ιστορική εξέλιξη αλλά ως απειλή απέναντι σε μια «φυσική» παγκόσμια τάξη. 
• Αναζήτηση εξωτερικών εχθρών: Η ύπαρξη ενός αντιπάλου λειτουργεί ως μηχανισμός εσωτερικής συσπείρωσης και επιβεβαίωσης της ταυτότητας. 
• Ναρκισσιστική οργή (narcissistic rage): Όταν η αυτοεικόνα ενός ατόμου ή μιας ομάδας τραυματίζεται, μπορεί να εμφανιστεί δυσανάλογη επιθετικότητα ή ακόμη και μια τάση αυτοκαταστροφής που εμφανίζεται όταν η ένταση ή η σύγκρουση γίνεται αβάσταχτη.

Από την οπτική της πολιτικής ψυχολογίας, ο πολιτισμικός ναρκισσισμός δεν είναι απλώς ιδεολογικό φαινόμενο. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο οι κοινωνίες προστατεύουν την αυτοεικόνα τους. Όταν όμως αυτή η αυτοεικόνα συνδέεται στενά με την παγκόσμια κυριαρχία, πολύ περισσότερο καθώς η ισχύς είναι στον ιδρυτικό πυρήνα του συγκεκριμένου πολιτισμού, τότε κάθε μεταβολή ισχύος μπορεί να βιωθεί ως απειλή για την ίδια την ύπαρξη του πολιτισμού. Γι’ αυτό και οι ιστορικές περίοδοι μετάβασης συχνά συνοδεύονται από έντονες συγκρουσιακές αφηγήσεις. Αυτό ζούμε και αυτό θα ζήσουμε όλο και εντονότερα.

Η πρόκληση για έναν πολιτισμό, όπως ο Δυτικός που έχει συνηθίσει να βρίσκεται στην κορυφή, δεν είναι μόνο να προσαρμοστεί σε έναν νέο κόσμο, αλλά να το κάνει χωρίς να μετατρέψει την απώλεια της υπεροχής σε υπαρξιακή κρίση. Σε τελική ανάλυση, το ζήτημα δεν είναι αν η Δύση θα παραμείνει ισχυρή ή όχι. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να διαχειριστεί την ιστορική μετάβαση χωρίς να παγιδευτεί στην ψυχολογία ενός τραυματισμένου ναρκισσισμού - δηλαδή χωρίς να αντιδράσει με φόβο, άρνηση ή σύγκρουση, καταστρέφοντας τελικά έναν κόσμου που αρνείται να δεχτεί ότι αλλάζει. 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

Όταν η συμπόνια γίνεται παγίδα (στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και όχι μόνο...)

Σύμφωνα με την σύγχρονη Νευροεπιστήμη, υπάρχουν κάποια άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται από μια νευροαπόκλιση που τα κατατάσσει σε μια ιδιαίτερη κατηγορία ως άτομα υψηλής ευαισθησίας (Highly Sensitive Persons - HSP). Ένα HSP χαρακτηρίζεται από αυξημένη ανταπόκριση στα περιβαλλοντικά ερεθίσματα, κάτι που πιστεύεται ότι οφείλεται σε μια εγγενή ιδιαιτερότητα του κεντρικού νευρικού του συστήματος, το οποίο επεξεργάζεται με έναν ιδιαίτερο τρόπο τα διάφορα σωματικά, συναισθηματικά και κοινωνικά ερεθίσματα, τόσο ως προς την ένταση όσο και ως προς το βάθος.

Τα άτομα αυτά αποτελούν περίπου το 20% του πληθυσμού, βιώνουν τον κόσμο πιο έντονα, διαθέτουν μεγάλη ενσυναίσθηση, δημιουργικότητα και διαίσθηση, ενώ συχνά υποφέρουν από υπερφόρτωση, για την αντιμετώπιση της οποίας καταφεύγουν στην απομόνωση.

Όπως γράφει ο Ελληνο-Ιταλός ψυχολόγος Raffaello Saracini, για τα Άτομα Υψηλής Ευαισθησίας, η συμπόνια δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα. Είναι τρόπος ύπαρξης. Είναι μια φυσική τάση να αντιλαμβάνονται βαθιά τον πόνο, τις ανάγκες και τις λεπτές αποχρώσεις των άλλων. Αυτό που για πολλούς είναι μια εικόνα που απλώς περνά, για έναν άνθρωπο υψηλής ευαισθησίας γίνεται εμπειρία -σωματική, συναισθηματική, υπαρξιακή. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος του ψηφιακού κόσμου.

Οι ψηφιακές πλατφόρμες όπως το Facebook και το Instagram δεν ξεχωρίζουν ποιος βλέπει. Δεν γνωρίζουν ποιος έχει ένα νευρικό σύστημα πιο ανοιχτό, πιο δεκτικό, πιο ευάλωτο στα ερεθίσματα. Ο αλγόριθμος απλώς φέρνει μπροστά σου εικόνες που τραβούν την προσοχή. Ένα άρρωστο παιδί. Ένας άνθρωπος που πεινά. Μια τραγωδία. Για έναν Άνθρωπο Υψηλής Ευαισθησίας, αυτό δεν είναι απλώς μια πληροφορία. Είναι κάτι που μπαίνει μέσα του.

Όμως, η ενσυναίσθηση δεν δημιουργήθηκε για την απεριόριστη έκθεση. Δημιουργήθηκε για την εγγύτητα. Η ανθρώπινη ικανότητα να νιώθουμε τον άλλον έχει νόημα όταν υπάρχει σχέση, παρουσία, δυνατότητα πράξης. Όταν ο άλλος είναι μπροστά μας και μπορούμε να τον αγγίξουμε, να μιλήσουμε, να φροντίσουμε, να βοηθήσουμε. Εκεί η ενσυναίσθηση γίνεται συμπόνια με κατεύθυνση.

Στο ψηφιακό περιβάλλον, η εγγύτητα καταργείται αλλά η ενσυναίσθηση ενεργοποιείται κανονικά. Το νευρικό σύστημα αντιδρά σαν να βρίσκεται μπροστά στο γεγονός, ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία δυνατότητα συμμετοχής. Και τότε αρχίζουν να θολώνουν τα όρια. Τι είναι δικό μου συναίσθημα και τι δεν είναι; Τι μπορώ να αντέξω και τι με ξεπερνά; Πού τελειώνει ο κόσμος και πού αρχίζω εγώ;

Χωρίς να το καταλάβει, το άτομο υψηλής ευαισθησίας αρχίζει να κουβαλά μέσα του πόνο που δεν του ανήκει. Να επιβαρύνει το ήδη ευαίσθητο νευρικό του σύστημα με εικόνες, ιστορίες και δράματα, για τα οποία δεν έχει καμία δυνατότητα πράξης. Αυτό δεν οδηγεί σε περισσότερη ανθρωπιά. Οδηγεί σε εξάντληση, ενοχή, συναισθηματική σύγχυση.

Για τα Άτομα Υψηλής Ευαισθησίας, η αυτοσυμπόνια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι όριο. Είναι προστασία. Η ουσιαστική συμπόνια χρειάζεται εγγύτητα, επιλογή και κατεύθυνση. Να γνωρίζω πού τοποθετώ το συναίσθημά μου και πού επιλέγω να μην το τοποθετήσω. Γιατί, όταν η ενσυναίσθηση ενεργοποιείται χωρίς εγγύτητα, η συμπόνια χάνει το νόημά της. Και όταν σκορπίζεται παντού, στο τέλος δεν μένει αρκετή για εκεί που πραγματικά χρειάζεται: στον ίδιο τους τον εαυτό.

Πηγές:

• https://www.psychologytoday.com/us/basics/highly-sensitive-person
• https://www.hspgreece.gr/hsperson
• https://www.facebook.com/saracini.msc
• https://www.ow.gr/psychologia/mia-psixologos-ipsilis-evaisthisias-milaei-gia-tis-idiaiterotites-afton-ton-anthropon-kai-ti-zoi-tis/
• https://www.ow.gr/psychologia/5-simadia-oti-eisai-atomo-ipsilis-evaisthisias/

Photo at psychology.gr/bookstore (βιβλίο της Elaine Aron*, εκδόσεις Ίριδα)

* https://hsperson.com

Βραχιολάκι του Μάρτη

 

Κάθε χρόνο τέτοια μέρα, έτρεχε η μάνα της να προλάβει το κακό. Της φόραγε το "Μάρτη": Ένα βραχιολάκι καμωμένο από κόκκινες και άσπρες κλωστές. Να μην το κάψει ο ήλιος, το μαυροτσούκαλο! Όμως αποτέλεσμα μηδέν. Κάθε φορά η ίδια απογοήτευση. Με τον πρώτο ανοιξιάτικο ήλιο, το δέρμα της σκούραινε ακόμα πιο πολύ. Γυάλιζε και το πράσινο στα μάτια κι' άστραφτε ξεφωνίζοντας, και οι αρσενικοί μαζεύονταν σαν τους γάτους. "Μικρό μελαχροινάκι με γέμισες φαρμάκι"... Έσκουζαν τα βιολιά, κι’ όλη η πλατεία γινόταν ένα ιδρωμένο πουκάμισο που χόρευε. Άχνιζε σαν φρεσκοψημένο ψωμάκι κι' εκείνη, και χόρευε χωρίς καμία συναίσθηση. Ίδρωνε σαν να έπαιζε σκοινάκι ή κουτσό. 

Η αδελφή της ήταν έξι χρόνια μεγαλύτερη, ξανθειά και γαλανή, "άσπρη κι' αφράτη". Είχε και τα "ψωμάκια" της. "Τα πάχη σου τα κάλη σου". Χαμηλοβλεπούσα, ποτέ δεν κοίταζε ίσια μπροστά, όλο με το πλάι. Άσσος στα καρφιά. Άνθρωπο δεν άφηνε απείραχτο. Σε όλους έβγαζε από ένα παρατσούκλι, πετυχημένο πάντα γιατί ήταν κι' έξυπνη. Θα ‘τανε γύρω στα δώδεκα η μικρή όταν άρχισε να τη φωνάζει "Πελαγία", το όνομα μιας γύφτισσας που έφερνε πραμάτειες τα καλοκαίρια με το βαπόρι. Στο τέλος ήρθε κι’ έσκασε, αφού δεν γινόταν ν' ασπρίσει. Πρώτα τράβαγε τα μάγουλά της μπροστά να δεί μήπως τουλάχιστον μπορούσε να μικρύνει λιγάκι τη μύτη και το στόμα της. 

"Κουταλάκι του γλυκού να χωράει ίσα ίσα", αυτό όριζε τότε για το στόμα ή ομορφιά. Κάποιες άλλες, πιο μεγάλες και μοχθηρές, τη φωνάζανε "χειλούδικο" και "στομούδικο". Ποιανού γλυκού καλέ, της σούπας και βάλε! Έριχνε τα μαλλιά της μπροστά, κατάμαυρα, όμως τίποτα δεν άλλαζε. Δεν είχανε μάθει ακόμη να λένε ψέμματα οι δικοί της καθρέφτες. Τα έδενε πλεξούδα σφιχτή κι’ έπαιζε με την άκρη, λίγο κάτω από τον αφαλό, μέσα στο τσεπάκι της ρόμπας της. Έπειτα έπιανε και σκέπαζε μ’ ένα μαντήλι το ντεκολτέ. Ψιλοτρέμαν οι γοφοί πάνω απ’ τα τακούνια όταν πέρναγε. Και την πείραζαν. "Φτού σου παιδάκι μου, και ο Άγιος Αντώνιος, ακόμη και ο Άγιος Αντώνιος θα αμάρτανε, φτού σου"! 

Στο τέλος ήρθε και ζαλίστηκε. Τάχα μου δήθεν πικαρίστηκε, πικράθηκε,ακούς εκεί να τη φωνάζει Πελαγία η άλλη! Πήρε το ψαλίδι του ραψίματος και -χραπ- έδωσε μιά, πέρα για πέρα στις βλεφαρίδες της. Στο ένα μάτι μόνο, για το άλλο λιποψύχησε. Βδομάδες έκανε να βγεί από το σπίτι. Όλο το χειμώνα έτσι τον πέρασε, αγκαλιά με το μαγκάλι. 

Ο πατέρας της έφερε τους καλύτερους γιατρούς. "Να την πάτε στην Αθήνα, για να είμαστε εκατό τα εκατό σίγουροι", γνωμάτευσαν. Θέριζε τότε τον κόσμο η αδενοπάθεια. Ήρθε η ιδέα και  έδεσε. Κάθε μέρα την ίδια δουλειά: Πρώτα πατίκωνε με το χέρι το μέτωπο, μετά το φόραγε. Πέντε λεπτά ακριβώς. Υδραργυρικό, από κείνα τα μεγάλα τα πλατιά. Ξημεροβραδυάζονταν με το θερμόμετρο αγκαλιά. Το πρωί τριάντα εφτά και ένα. Μέχρι το βράδυ είχε πάει και τέσσερα. Ήρωας και θύμα. Έφτασε στο σημείο να τρώει μόνο με το δικό της κουτάλι, και να πίνει από το δικό της ποτήρι, μην τυχόν και κολλήσει εξαιτίας της άλλος κανείς. Έπειτα οργίασε η φαντασία, βρήκε έδαφος και τραγούδησε. 

"Είναι νυξ και κανείς δε μ' ακούει 

όλοι κοιμούνται βαθιά"... 

Είχε και ωραία φωνή.  

"Ίντα ήκαμες χαρά μου στα ματάκια σου, τι σ’ έπιασε; Μη στεναχωριέσαι όμως, βλεφαρίδες είναι, πάλι θα μεγαλώσουνε! Ω χαρώ το, μπρόβαλε να σε δώ κοκόνα μου που σου θυμούμαι"... 

"... μόνο το κύμα στους βράχους που κρούει 

αυτό μ' ακούει να κλαίω πικρά". 

 

Δεύτερη στροφή στο τραγούδι, δεύτερη και στην κλειδαριά. Στου κουφού την πόρτα μάταια προσπαθούσε η νόνα. Από τα πολλά τα παρακάλια, στο τέλος ψεύδιζε κιόλας, στέγνωνε το στόμα της, δεν είχε και δόντια. Βράχος βορεινός η μικρή. Με κομμένα τσίνορα να περάσει το καλντερίμι; Ποτέ! 

"... Ας πεθάνω γω κι’ ας ζήσει εκείνος

ας απολαύσει αυτήν που αγαπά..."

Ήτανε της μόδας τότε τέτοια τραγούδια, τα βάζαν τις βεγγέρες στο γραμμόφωνο. Αυτά τα "καθώς πρέπει" μόνο επιτρεπότανε. Τα άλλα τα "μαγγίτικα" δεν ήτανε της τάξεώς της, τα τραγούδαγε όμως κρυφά, βολοδέρνοντας μοναχή της στις ερημιές, μην την ακούσει ο πατέρας της. 

"Έλα χαρά μου που είναι τόσο ωραία η μέρα"! Δεν υπήρχε περίπτωση να βγει. Σκέπασε και τον καθρέφτη και συνέχισε πιο σιγά το τραγούδι. Δυό κεφάλια πιο ψηλή αισθανότανε, η φαντασία, ο ηρωϊσμός και το δράμα την έτρεφαν: 

"τού εύχομ’ όμως πατέρας να γί-ι-νει

και να κά-α-νει παιδιά φθισικά"... 

"Ω Παναγιά μου, Παναγιά μου, ίντα ήπαθες χαρά μου, ηπαλάβωσες;", Μια τη μάλωνε, μια τη χάιδευε η νόνα της, και την υπερασπιζόταν στη μάνα της που αγρίευε: "Πώς να μη γυαλίζουνε, κυρία Ελπινίκη μου, τα ματάκια του, αφού έχει δέκατα το παιδί"!

[Από αδημοσίευτη συλλογή, σε μια απόπειρα να ξαναγράψω μικρές παλιές ιστορίες που, στην εποχή τους, έμοιαζαν οδυνηρές, Filikaki]