Ο ΣΚΑΪ, το Survivor 4, οι άνθρωποι και τα δελφίνια

Στον Άγιο Δομίνικο της Καραϊβικής, αιχμάλωτα δελφίνια κάνουν "σούζα", κουνούν τα πτερύγια και την ουρά σα να χαιρετούν, ξαπλώνουν ανάσκελα, βγάζουν φωνούλες κατά παραγγελία, δίνουν "φιλιά", κολυμπούν με τους ανθρώπους και τους ρυμουλκούν στο νερό...

Κι' όλα αυτά όχι επειδή το θέλουν, αλλά επειδή είναι υποχρεωμένα να το κάνουν. Καμία τέτοια συμπεριφορά δεν είναι φυσική και το κάθε δελφίνι που αναγκάζεται να ζήσει στην αιχμαλωσία είναι εκπαιδευμένο να εκτελεί σωστά συγκεκριμένες εντολές, γιατί ξέρει ότι, αν δεν υπακούσει, θα μείνει νηστικό. Εκτελεί τις εντολές για να του δώσουν κάτι να φάει, γιατί έτσι μαθαίνουν να τρέφονται τα δελφίνια στην αιχμαλωσία. Αυτή είναι η πικρή αλήθεια που κρύβεται κάτω από την "διασκεδαστική" εμπειρία της κολύμβησης μαζί τους.

Τα δελφίνια δεν χωράνε σε καμία ανθρώπινη κατασκευή, είτε αυτή είναι μια δεξαμενή στη στεριά είτε ένα κλουβί μέσα στη θάλασσα, και καμία εγκατάσταση αιχμαλωσίας, όσο πολυτελής και αν είναι, δεν μπορεί να τους προσφέρει κάτι που να θυμίζει αυτό που στ' αλήθεια χρειάζονται για να ζήσουν. Ελεύθερα στην ανοιχτή θάλασσα, περνούν τον περισσότερο χρόνο της ζωής τους σε κατάδυση, στην αιχμαλωσία όμως συνωστίζονται στην επιφάνεια χωρίς καμία δυνατότητα διαφυγής. Το νερό που τα περιβάλλει είναι συχνά γεμάτο με διαφόρων λογιών ρύπους και σκουπίδια, ο θόρυβος τα εξουθενώνει, ενώ το στρες, η αρρώστεια και η επιθετικότητα αποτελούν τον κανόνα που συνοδεύει την ύπαρξή τους. Το φωτογραφικό στιγμιότυπο που ένας επισκέπτης μπορεί να κρατήσει σαν ευχάριστη ανάμνηση, για ένα δελφίνι δεν είναι τίποτα περισσότερο από την αδιάκοπη και μονότονη συνέχεια μιας αλληλουχίας στιγμών που απαρτίζουν τη ζωή της δυστυχίας του.

Είναι αλήθεια ότι πολλά δελφίνια που συμμετέχουν σε προγράμματα κολύμβησης έχουν γεννηθεί στην αιχμαλωσία, πάντοτε όμως είτε ο ένας είτε και οι δύο γονείς τους έχουν συλληφθεί από τη θάλασσα. Από τα 28 δελφίνια που μεταφέρθηκαν στο Πάρκο Nizuc Atlantida στο Μεξικό, τον Ιούλιο του 2003, τα 12 πέθαναν μέσα σε πέντε χρόνια, ενώ μερικά δεν κατάφεραν να επιβιώσουν ούτε μια βδομάδα. Όλα τους είχαν αιχμαλωτιστεί κατά τη διάρκεια μιας αιματηρής καταδιωκτικής επιχείρησης από αυτές που εξακολουθούν να πραγματοποιούνται μαζικά, ακόμα και σήμερα, στα νησιά του Σολομώντα (Dolphin Trafficking). Η πασίγνωστη πλέον σφαγή που διαδραματίζεται κάθε χρόνο στο Ταϊτζί της Ιαπωνίας, διατηρείται χάρη στα κέρδη που αποφέρουν οι πωλήσεις ζωντανών δελφινιών σε δελφινάρια και "πάρκα" διάφορων "εξωτικών" τουριστικών προορισμών. Η βιομηχανία της αιχμαλωσίας των δελφινιών είναι η κινητήρια δύναμη που τροφοδοτεί τις επιχειρήσεις σφαγής των άγριων πληθυσμών.

Η αναπαραγωγή στην αιχμαλωσία είναι μια κάθε άλλο παρά ανώδυνη διαδικασία, με μεγάλο κόστος τόσο για τις μητέρες-δελφίνια όσο και για τα μικρά τους. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Ceta-Base, το 2017 γεννήθηκαν στην αιχμαλωσία συνολικά 46 κητώδη. Από αυτά, 6 γεννήθηκαν νεκρά και 8 πέθαναν λίγο μετά τη γέννα, γεγονός που ανεβάζει το ποσοστό θνησιμότητας στο 30%[1*].

Πολύ συχνά, οι μητέρες αναγκάζονται να αποχωριστούν πρόωρα τα μικρά τους, προκειμένου αφ' ενός να επιστρέψουν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και πάλι στη "δουλειά", αφ' ετέρου να γονιμοποιηθούν για να γεννήσουν ξανά. Και τα μικρά που αποχωρίζονται τις μητέρες τους, πολύ συχνά γίνονται θύματα της επιθετικότητας των άλλων δελφινιών-συγκατοίκων τους, ενώ κάποια νεογνά απορρίπτονται ή και κακοποιούνται από τις ίδιες τις δικές τους μητέρες, εξ αιτίας του στρες της αιχμαλωσίας που οδηγεί τα ζώα σε αφύσικες συμπεριφορές. Η στέρηση τροφής είναι η μέθοδος που εφαρμόζεται για όλα τα δελφίνια, όπου κι' αν έχουν γεννηθεί, είτε στους ωκεανούς, είτε στις πισίνες. Και όλα ανεξαιρέτως τα αιχμάλωτα δελφίνια, είτε έχουν συλληφθεί από την θάλασσα είτε έχουν γεννηθεί στην αιχμαλωσία, υποφέρουν εξ ίσου.

Όλα τα προγράμματα κολύμβησης με δελφίνια (Swim-With-Dolphins - SWD) είναι πρόξενοι τεράστιας καταπόνησης για τα ζώα, τα οποία καλούνται να αλληλεπιδράσουν με περισσότερους από 50 διαφορετικούς (και περαστικούς) τουρίστες την ημέρα. Μέσα από εκπαιδευτικές πρακτικές που βασίζονται στην στέρηση τροφής, αναγκάζονται σε υποταγή και καθίστανται "συνεργάσιμα", την ώρα που είναι πεινασμένα και υπακούουν στις εντολές προκειμένου να κερδίσουν την τροφή τους. Όλα τα δελφίνια πρέπει να λαμβάνουν, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, φαρμακευτική αγωγή, προκειμένου να καταπολεμήσουν τις συνέπειες που προκύπτουν από την σωματική και την ψυχοδιανοητική καταπόνηση που τους ασκείται και, παρ' όλα αυτά, πολλά δελφίνια πεθαίνουν πρόωρα εξ αιτίας διαφόρων ασθενειών που σχετίζονται με το στρες.  

Ο περιορισμός σε μικροσκοπικές για τα μέτρα τους και χλωριωμένες δεξαμενές, όπου είναι διαρκώς εκτεθειμένα στον ήλιο, η ηχορύπανση, η συνεχής και μονότονη "εργασία" και οι διάφορες τοξικές ουσίες που εμπεριέχονται στο νερό, είναι κανόνας για τα αιχμάλωτα δελφίνια. Κάποια από αυτά μπορεί να μη ζουν σε πισίνες αλλά σε μολυσμένα νερά λιμανιών, πρόχειρες κατασκευές περιορισμού μέσα στην θάλασσα που τοποθετούνται σε σημεία "βολικά" επιλεγμένα, για να βρίσκονται κοντά στο σημείο όπου δένουν τα κρουαζιερόπλοια, έτσι ώστε να τα επισκέπτονται πιο εύκολα οι τουρίστες. Και, ενώ για τους ανθρώπους αυτή η συνάντηση μπορεί να σηματοδοτεί την αυταπάτη μιας ξεχωριστής εμπειρίας, για τα δελφίνια που συμμετέχουν σε προγράμματα κολύμβησης η κακουχία είναι η καθημερινή τους ρουτίνα. Τα σημάδια της καταπόνησης είναι αποτυπωμένα πάνω στο σώμα τους, στις επίμονα ανοιχτές πληγές τους και στις εκδορές που είναι το αποτέλεσμα της αδιάκοπης αλληλεπίδρασης με τους ανθρώπους.

Την τελευταία δεκαετία, η ενημέρωση του κόσμου σχετικά με καλή μεταχείριση των ζώων έχει μειώσει αισθητά την επισκεψιμότητα και τα έσοδα πολλών δελφιναρίων, όπως για παράδειγμα της αμερικανικής SeaWorld, ενώ ευαισθητοποιημένοι πολίτες της Δύσης απαιτούν ή και επιτυγχάνουν το κλείσιμο ανάλογων επιχειρήσεων που υπάρχουν στις χώρες τους. Έτσι, η βιομηχανία της αιχμαλωσίας έχει στρέψει τώρα τα ενδιαφέροντα της αλλού: τουριστικά κρουαζιερόπλοια μεταφέρουν χιλιάδες τουρίστες που συρρέουν σε περιοχές περισσότερο εξωτικές όπως, για παράδειγμα, στην Καραϊβική και το Μεξικό.

Εκεί, τα προγράμματα κολύμβησης με δελφίνια αποτελούν σήμα κατατεθέν και λανσάρονται ως "εμπειρία ζωής", ενώ το αντίτιμο της συμμετοχής σε αυτά είτε συμπεριλαμβάνεται στο αρχικό πακέτο που προσφέρεται από την τουριστική εταιρεία, είτε καταβάλλεται μέσα στο πλοίο, λίγο πριν από την άφιξη στο λιμάνι. Οι προσφορές είναι συνήθως ιδιαίτερα δελεαστικές, έντεχνα διαφημισμένες και ακαταμάχητες. Σήμερα υπάρχουν ήδη 33 επιχειρήσεις κολύμβησης με δελφίνια στο Μεξικό, και περισσότερες από 30 στην Καραϊβική, με προοπτική να γίνουν ακόμη περισσότερες. 

Εκτός από την ζημιά που υφίστανται τα ίδια τα δελφίνια, οι άνθρωποι που επισκέπτονται τέτοιου είδους επιχειρήσεις εκθέτουν επίσης τον εαυτό τους σε κίνδυνο. Στις εγκαταστάσεις της Sea World που προσφέρουν προγράμματα κολύμβησης με δελφίνια (SWD), καθώς επίσης και στις δεξαμενές που παρέχουν στους επισκέπτες την δυνατότητα να τα δουν από κοντά και να τα χαϊδέψουν (petting pools), έχει καταγραφεί μεγάλος αριθμός ατυχημάτων, τα οποία μπορείτε να δείτε αναλυτικά εδώ. Οι αδέξιοι χειρισμοί και η απειρία των επισκεπτών εύκολα μπορεί να οδηγήσουν όλα τα ζώα σε ανεπιθύμητες αντιδράσεις, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για ζώα τα οποία δεν είναι "pets", όπως τα αιχμάλωτα δελφίνια που δεν έχουν να βιώσουν τίποτα καλύτερο εκτός από ματαίωση και απελπισία[2**]. 

Διαβάστε περισσότερα για την αιχμαλωσία των δελφινιών, εδώ: Facts About Captivity  

 

Πηγή: Swimming With Captive Dolphins, The facts about swim with dolphin encounters -- Dolphin Project

Απόδοση στα ελληνικά, Κάκη Πριμηκύρη 

 

Οι φωτογραφίες είναι από την δημοφιλή τηλεοπτική εκπομπή του ΣΚΑΪ "Survivor 4" (facebook/SurvivorGreece) και το επεισόδιο της Κυριακής, 9 Μαΐου, όπου ανταμοιβή των νικητών ήταν η επίσκεψη στο θεματικό πάρκο Punta Cana για να κολυμπήσουν με τα δελφίνια, και το "έπαθλο" παρουσιάστηκε στο κοινό. Το σχετικό βίντεο μπορείτε να δείτε εδώ: https://youtu.be/GzTlGUxI9WQ ... και να κλάψετε... να κλάψετε για το επίπεδο της τηλεόρασης που υπάρχει στη χώρα μας, για την κατάντια πολλών τηλεθεατών, για την αμορφωσιά και την ανευαισθησία πολλών δημοσιογράφων, για τους ανθρώπους και για τα δελφίνια. 

Τα λανθασμένα μηνύματα που αναπαράγει η τηλεόραση έχουν μεγάλη απήχηση στο κοινό, αν και αυτήν την φορά, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τουλάχιστον, υπήρξαν αντιδράσεις. Παραθέτω ενδεικτικά μερικές από αυτές: petpet, Πανελλήνια Φιλοζωική Ομοσπονδία - Hellenic Animal Welfare Federation, ethnos, diaforetiko, news247, sports365, like.philenews, Ζώα, Άνθρωποι και Φύση - Κόμμα για τα Ζώα -- Κάποιος να ειδοποιήσει τον Σκάι πως η εποχή των δελφιναρίων τελείωσε [amna, flash], 3pointmagazine

Παραπομπές 

1*Aντίστοιχα δεδομένα για το δελφινάριο του Αττικού Ζωολογικού Πάρκου μπορείτε να δείτε εδώ: https://filikaki-blog.blogspot.com/2020/02/blog-post_10.html 

[2**Αυτό το μικρό ντοκιμαντέρ επιχειρεί να αναδείξει τα προβλήματα που προκύπτουν από την διασκέδαση και την υποτιθέμενη εκπαίδευση που προσφέρουν στο κοινό τα προγράμματα κολύμβησης με δελφίνια: The Truth Behind Swimming with Dolphins: https://youtu.be/h46hPCTCzns 

Μια σύντομη παρουσίαση του θέματος από την ομάδα μας (ΠΚΑΚ), μπορείτε να βρείτε και εδώ: Κολύμπι με δελφίνια - Δελφινοθεραπεία (DAT): photo album / Στο album που έχει τίτλο "CAN WE "PET" DOLPHINS?", μπορείτε επίσης να βρείτε μερικές, σχετικές με το ίδιο ζήτημα, πληροφορίες. 

Περισσότερες πηγές για αναλυτική ενημέρωση, εδώ: http://filikaki-blog.blogspot.com/2021/01/blog-post_18.html

Τέλος, εδώ μπορείτε να δείτε 10 ολιγόλεπτα μικρά βιντεάκια κατατοπιστικά για την αιχμαλωσία των δελφινιών, από τα οποία το τελευταίο καταγράφει την διαδικασία της εκπαίδευσης ενός μωρού δελφινιού, που ξεκινάει αμέσως μετά την αρπαγή του στις ακτές της Γουατεμάλας. 

 

Κοινοποιήσεις: ΟΧΙ ΣΤΟ ΔΕΛΦΙΝΑΡΙΟ-ΤΣΙΡΚΟ ΣΤΟ ΑΤΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ, Stop Attica Zoological Park Dolphinarium (Athens - Greece), Διαστήματα Ηλιοφάνειας

"UNDER PRESSURE": δελφίνια και άλλα κητώδη υπό εξαφάνιση στις θάλασσες της Ευρώπης

Σύμφωνα με νέα έκθεση της ελβετικής οργάνωσης θαλάσσιας προστασίας Oceancare, που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Απρίλιο, στις θάλασσες της Ευρώπης κατοικούν 33 είδη κητωδών, τα οποία αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους, ενώ τέσσερα από αυτά είναι ήδη υπό εξαφάνιση. Εκτός από την υπεραλίευση που γίνεται παντού, αλλά και την ανεξέλεγκτη σφαγή που γίνεται ακόμη στα νησιά Φαρόε, τη Νορβηγία και την Ισλανδία, τα κητώδη απειλούνται από τυχαία σύλληψη (εμπλοκή σε δίχτυα και άλλα αλιευτικά εργαλεία - bycatch), από την ηχορύπανση των θαλασσών (ακτοπλοΐα, υποβρύχιες κατασκευές, στρατιωτικές ασκήσεις, έρευνες για φυσικό αέριο και ορυκτά καύσιμα), από την χημική ρύπανση, τα πλαστικά, και την κλιματική αλλαγή. Την έκθεση συνέταξαν κορυφαίοι επιστήμονες από όλη την Ευρώπη, προκειμένου να αναδείξουν το καθεστώς διατήρησης των κητωδών της Ευρώπης το οποίο, στην πράξη, δεν επαρκεί για να τα προστατεύσει.

Εξετάζοντας την Κόκκινη Λίστα της Διεθνούς Ένωσης Προστασίας της Φύσης (THE IUCN RED LIST OF THREATENED SPECIES --facebook/dolphinbiology/photos) για τα κητώδη της Ευρώπης, διαπιστώνουμε ότι, από τους τέσσερεις πληθυσμούς που βρίσκονται ένα βήμα πριν από την εξαφάνιση (Critically Endangered Status), ο ένας ζει στην Ελλάδα. Πρόκειται για το "κοινό δελφίνι" (Delphinus Delphis) του Κορινθιακού Κόλπου. Για χιλιάδες χρόνια, το είδος αυτό ήταν το πιο κοινό είδος δελφινιού σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Σήμερα, την ίδια στιγμή που στον Κορινθιακό Κόλπο υπάρχει ένας πληθυσμός αποτελούμενος από περίπου 1.300 ζωνοδέλφινα και ένας μικρότερος πληθυσμός από ρινοδέλφινα, δεν έχουν απομείνει παρά μονάχα 22 κοινά δελφίνια. Τα λιγοστά αυτά άτομα, προκειμένου να επιβιώσουν, έχουν εγκαταλείψει τα ρηχά νερά, δεδομένου ότι η τροφή τους που αποτελείται από αφρόψαρα (σαρδέλες και γάβρους) έχει λιγοστέψει εξαιτίας της υπεραλίευσης. Έτσι αναγκάζονται να ζουν στα βαθιά, σχηματίζοντας κοινά κοπάδια με τα ζωνοδέλφινα, ζευγαρώνοντας μαζί τους και δημιουργώντας υβρίδια, τα οποία είναι ήδη διπλάσια από τα εναπομείναντα κοινά δελφίνια. 

Όλοι σχεδόν οι Ευρωπαίοι, λένε πως αγαπούν τα δελφίνια. Και υποτίθεται ότι τα δελφίνια, οι φάλαινες και τα άλλα κητώδη συγκαταλέγονται ανάμεσα στα άγρια ζώα που απολαμβάνουν ικανοποιητική προστασία. Στην πράξη όμως, τα 33 είδη κητωδών που ζουν στις θάλασσες της Ευρώπης βρίσκονται συνέχεια "υπό πίεση", όπως προειδοποιούν οι επιστήμονες. Το μέλλον για τα ζώα αυτά είναι αβέβαιο, επισημαίνει στην έκθεση που έχει τίτλο "UNDER PRESSURE – The need to protect Whales and Dolphins in European Waters" η "OceanCare" (βίντεο). Ανάμεσα στα κητώδη που ζουν και κινδυνεύουν στις θάλασσες της Ευρώπης είναι η γαλάζια φάλαινα (το μεγαλύτερο ζώο που έζησε ποτέ στον πλανήτη γη) στον Αρκτικό Ωκεανό, ο φυσητήρας της Μεσογείου, η όρκα του Γιβραλτάρ και η μικρόσωμη φώκαινα της Βόρειας και της Μαύρης Θάλασσας. 

Στην Ελλάδα, ίσως δεν είναι ευρύτερα κατανοητό ότι ο Κορινθιακός κόλπος είναι ένα θαλάσσιο οικοσύστημα με πολλές ιδιαιτερότητες και μεγάλη αξία. Με το μακρόστενο σχήμα του, την απότομη αύξηση του βάθους του, και κυρίως με το γεγονός ότι επικοινωνεί με την υπόλοιπη θάλασσα μόνο από ένα στενό και ρηχό άνοιγμα στα δυτικά όπως το Γιβραλτάρ, αποτελεί μια μικρογραφία της Μεσογείου. Ακόμη μάλιστα μια απίθανη ομοιότητα είναι το γεγονός ότι, στα νότιο-ανατολικά, οι άνθρωποι κατασκεύασαν ένα δίαυλο, ώστε να μην περιπλέουν την Πελοπόννησο, όπως ακριβώς έγινε στο Σουέζ για να μην κάνουν τον κύκλο της Αφρικής! Και ίσως δεν είναι ευρύτερα γνωστό ότι ο κόλπος αυτός φιλοξενεί 4 είδη δελφινιών (ζωνοδέλφινα, "κοινά" δελφίνια, σταχτοδέλφινα και ρινοδέλφινα), δηλαδή όλα τα είδη δελφινιών που ζουν μόνιμα στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο. Μετά από επίμονες προσπάθειες από το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών "Πέλαγος" και άλλες οργανώσεις, το 2018 η περιοχή κηρύχθηκε προστατευόμενη ("Natura 2000"), όμως οι ανθρώπινες δραστηριότητες που την απειλούν (όπως η υπεραλίευση από μηχανότρατες και γρι γρι) συνεχίζονται. 

Όπως αναφέρει ο ιδρυτής και επιστημονικός υπεύθυνος του Ινστιτούτου Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος, Αλέξανδρος Φραντζής, εκτός από τα κοινά δελφίνια του Κορινθιακού, σε κίνδυνο βρίσκονται επίσης οι φυσητήρες που ζουν στην Ελληνική Τάφρο και οι φώκαινες που ζουν στο Θρακικό πέλαγος. Πολύ πρόσφατα, η ελληνική πολιτεία αναγνώρισε [GreatGreekBigBlue] επιτέλους ότι υπάρχει πρόβλημα σύγκρουσης των φυσητήρων με πλοία, χωρίς όμως να συστήσει στα πλοία να τροποποιήσουν ελαφρώς την πορεία τους, αποφεύγοντας τις περιοχές στις οποίες ζουν φυσητήρες.

Τα πάλαι ποτέ "κοινά" δελφίνια του Κορινθιακού αντιμετωπίζουν πολύ μεγάλες πιθανότητες εξαφάνισης μέσα στα επόμενα 16 χρόνια, επισημαίνει και ο Giovanni Bearzi. Ο Ιταλός θαλάσσιος βιολόγος που μελετά τα κητώδη της Μεσογείου από το 1986, παρατηρεί με θλίψη ότι τα ζώα που τελικά επιβιώνουν είναι όσα προσαρμόζονται καλύτερα σε μια ζωή εξαρτημένη από τους ανθρώπους, όπως τα περιστέρια, οι αρουραίοι και οι αλεπούδες, που καταντούν πολύ συχνά ζητιάνοι ή και "παράσιτα" των πόλεων. Το ίδιο ισχύει και για τα ρινοδέλφινα που, προκειμένου να επιβιώσουν, αναγκάζονται να γίνουν "κλέφτες" των ψαριών που ξεφεύγουν από τις ιχθυοκαλλιέργειες. 

Φαίνεται τελικά ότι εμείς οι άνθρωποι τρώμε τα πάντα και δεν αφήνουμε τίποτα για κανένα άλλο είδος, ενώ αντιμετωπίζουμε τα άγρια ζώα ως ανταγωνιστές, και τα οικόσιτα ως υπηρέτες μας. Και ενώ για τα οικόσιτα είμαστε εξ ολοκλήρου υπεύθυνοι, για τα άγρια δεν είναι απαραίτητο πάντοτε να κάνουμε κάτι προκειμένου να τα προστατέψουμε. Το μόνο που χρειάζεται είναι να μην τα αναγκάζουμε να γίνονται πρόσφυγες, ν' αφήσουμε και γι' αυτά λίγη τροφή, και να μην λεηλατούμε τόσο αλύπητα τα σπίτια τους. -Κάκη Πριμηκύρη

Με πληροφορίες από kathimerini, OceanCare, Dolphin Biology and Conservation και Πέλαγος

 

Δείτε περισσότερα: 

• Δελτίο Τύπου: Scientists warn: European whales and dolphins “Under Pressure” of extinction  Media Release (22/04/2021)

• UNDER PRESSURE – The need to protect Whales and Dolphins in European Waters -- facebook/MarineConservationPolicy/photos

• Περίληψη της έκθεσης στα Αγγλικά: Summary in English 

• Ολόκληρη η έκθεση: Full Report

• Video στο YouTube -- Video στο facebook

• Φωτογραφίες
  

 

 Κοινοποιήθηκε εδώ , εδώ και εδώ, στα σχόλια

 

 

 

Γενικές πληροφορίες - Βασικές έννοιες 

(Προτεινόμενοι σύνδεσμοι)

• ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: thalassapedia

• ΤΑ ΚΗΤΩΔΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ: arion

• Βασικές έννοιες σχετικά με τα είδη κητωδών: pelagosinstitute 

• Οι σωστοί όροι και ονόματα των διαφόρων ειδών κητωδών: pelagosinstitute

 

   

 

Η οικολογία του μαρουλιού, του αρνιού, των αυγών και της μαγειρίτσας

[Update: Short version εδώ]

Μια φορά κι' έναν καιρό, πριν από δηλαδή σχεδόν 50 χρόνια, τόσο το χειμώνα όσο και την άνοιξη, δεν υπήρχαν φρέσκες τομάτες. Στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι υπήρχαν λαχανοντολμάδες, γιατί το χειμώνα ήταν άφθονα τα λάχανα. Κάθε χειμώνα, διαθέσιμο κρέας ήταν το χοιρινό, καθώς τα γουρούνια, που είχαν τραφεί με τα υπολείμματα των γεωργικών δραστηριοτήτων των προηγούμενων μηνών, είχαν μεγαλώσει αρκετά και ήταν πλέον προβληματική η συντήρησή τους.

Μια φορά κι' έναν καιρό, εντατικοποιημένη γεωργία και κτηνοτροφία δεν υπήρχε και τα γιδοπρόβατα ξεχειμώνιαζαν στις στάνες και τα μαντριά. Γεννούσαν τον Ιανουάριο, το μήνα που τον έλεγαν Γενάρη, σε μια εποχή με χιόνια που τα κοπάδια δεν μπορούσαν ακόμη να βγούν για βοσκή. Κάθε χειμώνα, οι κτηνοτρόφοι έπρεπε να αγοράζουν την τροφή για τα ζωντανά τους και, για να τα βγάλουν πέρα, ήταν αναγκασμένοι να μειώσουν τον πληθυσμό των κοπαδιών. Με την αναγκαστική μείωση του αριθμού των γιδοπροβάτων υπήρχε προσφορά κρέατος το οποίο έπρεπε να καταναλωθεί, κι έτσι η Παράδοση συντονιζόταν με αυτό. Στις 11 Φεβρουαρίου, στα χωριά, γιόρταζαν τον Άγιο Βλάσιο (προστάτη του κοπαδιού από τους λύκους και τα άλλα αρπακτικά), τρώγοντας φαγητά από κρέας προβάτων και κατσικιών. Το Τριώδιο συνδεόταν με το φαγοπότι και διαρκούσε τρεις εβδομάδες. Η δεύτερη εβδομάδα του Τριωδίου, η "Κρεατινή", ήταν η μόνη εβδομάδα του χρόνου όπου η κατανάλωση κρέατος επιτρεπόταν κάθε μέρα, ακόμα και την Τετάρτη και την Παρασκευή. Η Τσικνοπέμπτη πήρε το όνομά της από την τσίκνα που έβγαινε στο σπίτι με το ψήσιμο κρέατος.

Την τρίτη εβδομάδα του Τριωδίου, την "Τυρινή", ο κόσμος ξεκινούσε να "αποκρεύει", σταματούσε δηλαδή να τρώει κρέας, ενώ παράλληλα, τα χιόνια άρχιζαν να λιώνουν, η θερμοκρασία να ανεβαίνει, και τα φυτά να μεγαλώνουν. Όσο πλησίαζε η άνοιξη, άφθονα φυτά ήταν πλέον διαθέσιμα για την βόσκηση των κοπαδιών, ενώ η Σαρακοστή απαγόρευε την κατανάλωση κρέατος, πράγμα σοφό, καθώς η σφαγή των ζώων την εποχή που αυξάνονταν σε βάρος θα ήταν μεγάλη σπατάλη, ενώ η επάρκεια των φυτών θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και από τους ανθρώπους, σε όλη την περίοδο της νηστείας. Το πρώτο Σάββατο της Σαρακοστής (των Αγίων Θεοδώρων), το έθιμο συνιστούσε χορτόπιτες, όπως επίσης και των Αγίων Σαράντα (9 Μαρτίου), με τις "σαραντόπιτες", καθώς επίσης και με διάφορα φαγητά από σαράντα ειδών χόρτα και όσπρια.

Μετά το τέλος Μαΐου, τελείωναν οι βροχές, και τα ποώδη φυτά που εντωμεταξύ είχαν ανθίσει, ήταν έτοιμα να κλείσουν τον κύκλο της ζωής τους, να κάνουν σπόρους και να ξεραθούν, ενώ το μακρύ, θερμό και άνυδρο μεσογειακό καλοκαίρι που ετοιμαζόταν να ακολουθήσει, προμήνυε νέα έλλειψη βοσκής για τα κοπάδια. Έπρεπε λοιπόν ο αριθμός των γιδοπροβάτων για μια φορά ακόμα να μειωθεί, προτού οι τροφές ελαχιστοποιηθούν και πάλι. Η μείωση αυτή γινόταν κυρίως το Πάσχα, όπου το ψήσιμο του αρνιού ήταν έθιμο ολόκληρης της Ελλάδας, και συνεχιζόταν ως το τέλος Μαΐου. Του Αγίου Γεωργίου, σε πολλά χωριά πήγαιναν ένα αρνί στην εκκλησία, το διάβαζε ο παπάς κι έπειτα το έσφαζαν και το ετοίμαζαν αμέσως για τον φούρνο. Στη γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (8 Μαΐου) έσφαζαν αρνιά στην εκκλησία, και το ίδιο έθιμο ίσχυε Κωνσταντίνου και Ελένης (21 Μαΐου). Νηστεία από κρέας τον Μάιο και τον Ιούνιο ήταν αδιανόητη γιατί, σε μια τέτοια περίπτωση, πολλά πρόβατα και γίδια θα ήταν καταδικασμένα να πεθάνουν το ερχόμενο καλοκαίρι από ασιτία, καθώς τόσο η τροφή όσο και το νερό δεν θα έφταναν για να τα συντηρήσουν.

Η μαγειρίτσα της Ανάστασης είναι μια σούπα φρικασέ (fricassée), φτειαγμένη με τα διαθέσιμα ζαρζαβατικά της εποχής, φρέσκα κρεμμυδάκια και μαρούλια, που αξιοποιούσε επίσης όλα τα εντόσθια του ζώου, γιατί τότε τίποτα δεν έπρεπε να πάει χαμένο. Τα αγγούρια έβγαιναν μετά τον Ιούνιο, και οι ντομάτες, οι πιπεριές, τα κολοκυθάκια και οι μελιτζάνες ήταν καλοκαιρινά ζαρζαβατικά, έτσι στα τραπέζια του καλοκαιριού μπορούσες να βρεις χωριάτικη σαλάτα, μπριαμ, γεμιστά και μουσακά.

Στη φύση, τα πουλιά ζευγαρώνουν κάθε αρχή της άνοιξης. Η αναπαραγωγή τους είναι συγχρονισμένη, έτσι ώστε οι απόγονοι να γεννηθούν εγκαίρως στις αρχές της ευνοϊκής περιόδου, και να μεγαλώσουν κατά την εποχή της αφθονίας, για να είναι σε πλήρη ανάπτυξη με τον ερχομό της δυσμενούς περιόδου. Τα χελιδόνια προχωρούν στο ζευγάρωμα και στην επώαση των αβγών τους, αμέσως μετά τον ερχομό τους από το Βορά, γιατί  μόνον έτσι θα καταφέρουν να είναι έτοιμα, το φθινόπωρο, για το επόμενο μεγάλο ταξίδι προς τον Νότο. Ο συγχρονισμός στην αναπαραγωγή και στις μετακινήσεις των πουλιών έχει να κάνει με τη διάρκεια της ημέρας που είναι το μόνο σταθερό "σημείο αναφοράς", σε αντίθεση με την θερμοκρασία που δεν είναι πάντα προβλέψιμη. Έτσι, κάθε άνοιξη, το μεγάλωμα της ημέρας και το φως είναι το εναρκτήριο σήμα για τα πουλιά να αρχίσουν το ζευγάρωμα, μια και η εποχή της αφθονίας πλησιάζει. 

Οι κότες (τα πιο κακοποιημένα -ίσως- και ταπεινωμένα και υποβαθμισμένα πλάσματα αυτής της γης), αν και τώρα πια δεν πετούν, είναι κι' αυτές πουλιά. Έτσι, μια φορά κι' έναν καιρό, στα χωριά, οι κότες έκαναν πολλά αβγά την άνοιξη. Και ήταν λογικό να βρεθεί, μέσα στην οικονομία του Χρόνου και της Παράδοσης, ένας τρόπος αξιοποίησης της υπερπαραγωγής των αβγών αυτή την εποχή, δηλαδή το Πάσχα. Μια φορά κι' έναν καιρό, οι ορθόδοξοι Χριστιανοί νήστευαν τουλάχιστον 180 - 200 ημέρες το χρόνο, το κρέας, τα αυγά, τα γαλακτομικά, ακόμη και το λάδι.
 

Σήμερα, η γεωργία και η κτηνοτροφία έχουν "εντατικοποιηθεί". "Σαλάτα εποχής" δεν υπάρχει πια γιατί όλες οι σαλάτες περιέχουν, όλο το χρόνο, τα ίδια συστατικά. Στο τραπέζι υπάρχει τώρα, όλο το χρόνο, κάθε μέρα, κρέας. Σήμερα, που "αυξηθήκαμε και πληθύναμε και κατακυριεύσαμε τη γη", ελάχιστοι είναι πια αυτοί που νηστεύουν κάθε Σαρακοστή. Όλοι όμως ισχυρίζονται ότι θυμούνται και τιμούν τις παραδόσεις, ιδίως εκείνη του αμνού και των κόκκινων αυγών. Τα Χριστούγεννα και το Πάσχα τρώμε πάλι κρέας, περισσότερο κρέας. Και, όποιος τύχει να περάσει έξω από ένα πτηνοτροφείο τη νύχτα, θα δει τα φώτα μέσα αναμμένα. Πρόκειται για ένα "έξυπνο κόλπο" που έχει σκοπό να ξεγελάσει τις κότες, αυτά τα έρμα και σκότεινα και βασανισμένα πουλιά που, κάθε μέρα, νομίζουν ότι ήρθε η άνοιξη και κάνουν περισσότερα αβγά, γιατί ο σημερινός κόσμος της επίπλαστης αφθονίας, αυτός ο κόσμος που νομίζει ότι έχει υποτάξει τους Νόμους της Φύσης και έχει παραδώσει την Παράδοση στους νόμους της Κατανάλωσης και της Αγοράς, θέλει αυγά, πολλά αυγά, όλο το χρόνο και κάθε μέρα. 

Με πληροφορίες από άρθρα του Νίκου Μάργαρη με τίτλο "Το αρνί, το Πάσχα και τα κόκκινα αυγά - Η οικολογική ερμηνεία των διατροφικών συνηθειών μας" στο ΒΗΜΑ (10 Απριλίου 1999) και ΝΗΣΤΕΙΕΣ και ΣΥΝΤΑΓΕΣ, της φύσης επιταγές, επίσης στο ΒΗΜΑ (25 Νοεμβρίου 2008)

 

ΥΓ1. Το παραπάνω άρθρο είναι βασισμένο σε πληροφορίες από το δημοσίευμα του Νίκου Μάργαρη, εκφράζει όμως και κάποιες από τις δικές μου απόψεις. Σχετικά με τις αντιρρήσεις προς το έθιμο του Πάσχα και τη θυσία των αμνών, η συμπόνοια και η φιλοσοφία του βιγκανισμού είναι η περισσότερο διαδεδομένη οπτική, υπάρχει όμως και αυτή της οικολογίας. Ας μην ξεχνάμε ότι η διατροφική κουλτούρα που συνδέεται άμεσα με τα έθιμα και τις παραδόσεις, σε διάφορους λαούς και διάφορες εποχές, είναι άμεσα εξαρτημένη από τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, την βλάστηση και το κλίμα της περιοχής τους. Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι, στις άγονες περιοχές της Ελλάδας (βλέπε για παράδειγμα Μικρές Κυκλάδες), όπου τα εδάφη είναι πετρώδη και η βλάστηση -όπως και η καλλιεργητική δυνατότητα- είναι φτωχή, η επιβίωση στηρίχτηκε στα αιγοπρόβατα, και κυρίως στις εγχώριες φυλές των κατσικιών. Εύλογα όμως μπορεί να αναρωτηθεί κανείς: τι είδους κουλτούρα αντιπροσωπεύουν όλοι αυτοί που, κάτω από τις σημερινές συνθήκες, επικαλούνται τα "έθιμα" και τις "παραδόσεις", πάντοτε κάθε φορά που επιτρέπουν την σπατάλη και την (υπερ)κατανάλωση, και ποτέ όταν επιβάλλουν την αυτοσυγκράτηση και τη νηστεία;

 

ΥΓ2. Ο Νίκος Μάργαρης ήταν καθηγητής Οικοσυστημάτων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ειδικός στα Μεσογειακά Οικοσυστήματα. Ο πρώτος που έγραψε για οικολογία σε ελληνικές εφημερίδες και "αιρετικός" για κάποιους από τους οικολόγους της εποχής του, έχει ασχοληθεί, όσο κανένας άλλος, με τις πυρκαγιές [1, 2, 3,  4]. Διευθυντής της ελληνικής έκδοσης του περιοδικού National Geographic, μέχρι τον θάνατό του, και συγγραφέας, ήταν ένας άνθρωπος με πολύ ανοικτό μυαλό και αισθάνομαι ευγνώμων που είχα την τύχη, κάποτε στη Θεσσαλονίκη, να τον συναντήσω. -Κάκη Πριμηκύρη

 

Κοινοποιήθηκε

Photo

Η δική μου μαγειρίτσα

Όσοι με γνωρίζουν από καιρό, ίσως να θυμούνται ότι πέρασα μια φάση στη ζωή μου όπου η μετατροπή μερικών από τα πιο αγαπημένα μου φαγητά σε χορτοφαγικά ή και βίγκαν, είχε γίνει πρόκληση για διασκεδαστικό παιχνίδι και, στο τέλος, έμμονη ιδέα!  

 

Η πρώτη μου φορά ήταν με τα πιροσκί. Τα πρόσφερα σε κάποιον και του είπα την αλήθεια γιατί δεν ήθελα να τον εξαπατήσω γενικώς (ως προς το "γενικώς", εκ των υστέρων λέω τώρα ότι πολύ κακώς έκανα, αλλά αυτό δεν είναι το θέμα μας!), δηλώνοντας ότι περιείχαν όλα τα χρειαζούμενα εκτός από αληθινό κιμά, και μού είπε ότι "δεν θα μπορούσες εύκολα να το καταλάβεις".

Τη δεύτερη φορά, επιχείρησα να εξαπατήσω τη μάνα μου, και το εγχείρημα εστέφθη με απόλυτη επιτυχία! Ήταν παραμονή πρωτοχρονιάς, όταν εμφανίστηκα στο σπίτι της με δύο κατσαρόλες στιφάδο, μία μεγάλη και μία μικρή. Η μικρή περιείχε αληθινό κρέας, και η μεγάλη σόγια κεμπάπ. Τα κρεμμυδάκια, η δάφνη, τα μπαχαρικά, η ντομάτα, το κρασί, και στις δύο εκδοχές ήταν όλα ίδια στην εντέλεια, έτσι όπως έπρεπε και όπως το έκανε εκείνη. Βάλαμε στοίχημα να ξεχωρίσει ποιο ήταν ποιο, και έχασε! Την τρίτη φορά ήταν Πάσχα και δοκίμασα να δω τι θα γίνει με τη μαγειρίτσα. 

"Μμμμ... Έχεις βάλει μόνο συκωτάκια", ήταν η πρώτη παρατήρηση. "Ναι, αλλά είναι πολύ ελαφριά, πώς το έκανες αυτό;", ήταν η δεύτερη. "Σε χορταίνει και δε σε βαραίνει.", ήταν η τρίτη. Όλα τα χρώματα, τα αρώματα, ο εγκέφαλος, ο ιππόκαμπος, οι οσφρητικές μνήμες, τα συναισθήματα, η αμυγδαλή, οι συγκινήσεις, η Ανάσταση, ο άνιθος, η νοσταλγία, ο δυόσμος, η ανάκληση των αναμνήσεων στην εντέλεια. Θρίαμβος! 

Με μια πρόχειρη αναζήτηση στο διαδίκτυο θα βρείτε πάρα πολλές συνταγές για μαγειρίτσα με μανιτάρια[*1]. Εγώ χρησιμοποιώ συνήθως τα άσπρα μανιτάρια τα στρογγυλά, μπορείτε να βάλετε όμως ό,τι θέλετε, φρέσκα ή και κονσέρβα. Οι περισσότεροι βάζουν μαρούλι ή και άλλα χόρτα, εγώ βάζω μόνο φρέσκα κρεμμυδάκια. Πολλά κρεμμυδάκια, να πρασινίσει ο τόπος! 

Για τέσσερα άτομα θέλουμε: 1 πακέτο φρέσκα μανιτάρια, 1 φλυτζάνι ψιλή σόγια κιμά, 3/4 του φλυτζανιού ρύζι για γεμιστά, μπόλικο μαϊντανό - άνιθο - δυόσμο (μισό ματσάκι ή και ολόκληρο από το καθένα), φρέσκα κρεμμυδάκια 5-10 ή και περισσότερα (και τα πράσινα), 1 κύβο χορταρικών, μιάμιση κουταλιά της σούπας ταχίνι (ή 2 αυγά, αν δεν είστε βίγκαν), μπόλικο λεμόνι, αλάτι και πιπέρι, και ελαιόλαδο. 

Μουσκεύουμε τη σόγια σε ζεστό νερό για μία ώρα, ξεπλένουμε και σουρώνουμε. Ρίχνουμε τη σόγια και τα μανιτάρια ψιλοκομμένα (μαζί και τα ποδαράκια τους) σε μια κατσαρόλα και βράζουν. Μόλις βράσουν, προσθέτουμε το ρύζι και τον κύβο χορταρικών. Αλατοπιπερώνουμε. Σβήνουμε τη φωτιά και αφήνουμε την κατσαρόλα στην άκρη. 

Σε ένα τηγάνι τσιγαρίζουμε τα κρεμμυδάκια και τα λοιπά μυρωδικά. Όταν μαραθούν, τα ρίχνουμε στην κατσαρόλα μαζί με το λάδι τους, και ξαναβράζουμε μέχρι να γίνει μια πράσινη σούπα. Στο τέλος του βρασμού, μπορούμε να προσθέσουμε και 1-2 κουταλιές της σούπας νιφάδες βρώμης (που βοηθάει όλες τις σούπες να χυλώσουν καλύτερα).

Τέλος προσθέτουμε το ταχινολέμονο[*2] (ή το αυγολέμονο ή και σκέτο αλευρολέμονο με αλεύρι ή/και κόρν φλάουρ), σύμφωνα με την τεχνική του αυγολέμονου. Αφήνουμε για λίγο την κατσαρόλα κλειστή με την φωτιά σβησμένη, και σερβίρουμε, προσθέτοντας επιπλέον λεμόνι (ή και λάδι) κατά βούληση. 

Καθώς ο βιγκανισμός είναι ένα κίνημα ανερχόμενο που, σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο, και στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο, παρακολουθώ, ιδίως τις ημέρες αυτές, διάφορες συζητήσεις, αλλά και διαμάχες, σχετικές με την χορτοφαγία, που ποικίλουν σε ένταση και από τις δύο πλευρές, και βλέπω ότι ο περισσότερος κόσμος νομίζει ότι όσοι δεν τρώνε κρέας στερούνται μια μεγάλη απόλαυση και κάνουν μεγάλη θυσία! Δεν θα μπορούσα να διαφωνήσω περισσότερο, γιατί εκείνο που λείπει από τους κρεοφάγους, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι τόσο η συμπόνοια όσο η φαντασία. Όχι, οι βίγκαν δεν τρώνε μόνο χόρτα και μαρούλια, όπως φαντάζονται μερικοί που έχουν συνηθίσει να τρώνε μόνο κρέας με πατάτες και κοτόπουλο με μακαρόνια! Υπάρχουν απίστευτα πολλοί συνδιασμοί στις χορτοφαγικές και τις βίγκαν συνταγές, και τεράστια ποικιλία, είτε σε πρωτότυπη μορφή (βλέπε κολοκυθόσουπα με πορτοκάλι), είτε σε βίγκαν παραλλαγή παραδοσιακών φαγητών (ή γλυκών) που ξέρουμε και που περιέχουν ζωικά προϊόντα.

Η ηθική και η συμπόνοια είναι ένας δρόμος για να γίνεις χορτοφάγος, αλλά όχι ο μόνος. Η χορτοφαγία δεν είναι στέρηση, ούτε νηστεία, είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος απόλαυσης, και μάλιστα πολύ πιο ολοκληρωμένος και με πολύ περισσότερη φαντασία. Το γλέντι, σε όλους τους ανθρώπους, όλες τις εποχές, συνδιάζεται με φαγοπότι, και κανένας βίγκαν δεν ψυχαναγκάστηκε ποτέ να μείνει στερημένος ή και νηστικός τις γιορτές. Το ζήτημα δεν είναι τι τρώνε οι άλλοι, αλλά το τι εσύ επιλέγεις να φας. Και η αλλαγή στις προτιμήσεις δεν είναι απαραίτητο να γίνει με ενοχοποίηση. Αρκεί να συνειδητοποιήσεις ότι εκείνο που κάνει ένα γεύμα ελκυστικό δεν είναι το κρέας αλλά η ιστορία και το διατροφικό παρελθόν του καθενός, τα αρώματα, η μνήμη, τα βιώματα και οι συνδέσεις τους με τα συναισθήματα και τις αισθήσεις, κυρίως της όσφρησης, της γεύσης και τις αφής. Τότε θα συνειδητοποιήσεις επίσης ότι, στα φαγητά που μαγειρεύουμε, κάνουμε τα πάντα για να εξουδετερώσουμε τη φυσική μυρωδιά του κρέατος με μαρινάδες, καρυκεύματα και μπαχαρικά. Και ότι, αφαιρώντας το κρέας από τη διατροφή σου, δεν παραιτείσαι από καμία απολύτως απόλαυση, απλώς επεξεργάζεσαι τις συνδέσεις που ο εγκέφαλός σου έχει εκπαιδευτεί να κάνει χωρίς να το καταλάβεις, και βάζεις στη θέση τους άλλες συνδέσεις, καινούργιες.

 

Παραπομπές 

[*1]  Εδώ μία αντιπροσωπευτική εκδοχή από τον Ηλία Μαμαλάκη: eliasmamalakis.gr  / Η πρώτη που είχα βρει είναι εδώ: elsarand.wordpress (2011) / Η δική μου είναι ακόμη παλιότερη και την οφείλω σε μια φίλη, που ΔΕΝ ήταν χορτοφάγος και μού την είχε προσφέρει για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 90. 

[*2] Βάζουμε σ' ένα μπωλ το ταχίνι με τον χυμό του λεμονιού, και ανακατεύουμε με ένα κουτάλι. Ανακατεύοντας και χτυπώντας ελαφρά (όπως θα κάναμε για να χτυπήσουμε έναν κρόκο αυγού με ζάχαρη), βλέπουμε το ταχίνι να σφίγγει και προσθέτουμε λίγο λίγο νερό. Συνεχίζουμε για μερικά δευτερόλεπτα το χτύπημα και την προσθήκη του νερού, μέχρι το μίγμα να πάρει μια λεία βελούδινη όψη σαν μαγιονέζα. Τότε αρχίζουμε να προσθέτουμε λίγο λίγο ζωμό από την κατσαρόλα, ανακατεύοντας συνεχώς, μέχρι να γίνει μια υδαρής κρέμα. Ρίχνουμε την κρέμα στην κατσαρόλα και αναδεύουμε ελαφρά να πάει παντού, όπως θα κάναμε και με το αυγολέμονο. Πριν την ρίξουμε, προαιρετικά μπορούμε να προσθέσουμε και μια πρέζα κουρκουμά ή σκόνη από κρόκο Κοζάνης για να πάρει ένα ωραίο κίτρινο χρώμα. (Σημειωτέον ότι αυτή η κρέμα του λεμονιού με το ταχίνι είναι η βάση την οποία μπορούμε, στη συνέχεια, να εξελίξουμε σε διάφορα αλμυρά ή και γλυκά παρασκευάσματα - όπως μαγιονέζα, ταραμοσαλάτα, σκορδαλιά, μερέντα, άσπρη κρέμα ζαχαροπλαστικής και ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε - ανάλογα με τα επί πλέον υλικά που θα προσθέσουμε). / Υπάρχει επίσης και το πατατολέμονο (1 βρασμένη πατάτα πολτοποιημένη στο μπλέντερ με χυμό από 2 λεμόνια και 1,5 φλυτζάνι από τον ζωμό της σούπας), κάτι που δεν είχα σκεφτεί ποτέ μου και το βρήκα εδώ: vegantimes/vegan-magiritsa 

 

Επιλεκτικές αναφορές 

• Βιγκανισμός: Η ιστορία του κινήματος και η ταχεία ανάπτυξή του στην Ελλάδα 

• Vegan Diet Has Deep Roots in Traditional Greek Food 

• Η vegan διατροφή κατακτά την αγορά 

• Ζώα, Άνθρωποι και Φύση - Κόμμα για τα Ζώα 

• ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ -- Διάλογος φυτοφαγίας - ζωοφαγίας

• Οι 9 διατροφολόγοι που θα σας λύσουν όλες τις απορίες σχετικά με την vegan διατροφή 

• O Green Chef Νίκος Γαϊτάνος μας μιλάει για τη vegan διατροφή στην Ελλάδα -- Dr. Anna Katogiritis

• VEGAN GUIDE GREECE -- team -- blogs -- facebook (ιδέες για το Πάσχα)
  

• GREEK VEGANS -- facebook/vegansgreece

• The Veggie Sisters -- facebook/The-Veggie-Sisters 

• PROJECT: 365 VEGAN DAYS -- Η ωραιότερη μαγιονέζα που έχω δοκιμάσει ποτέ 

• argiro.vegan 

• cretangastronomy/vegan_vegetarian 

• Χορτοφαγικές Συνταγές ΑΒ - allazoumesinithies 

• Αυτό το καλοκαίρι, θα φάμε το πρώτο συσκευασμένο ελληνικό plant-based παγωτό

 

Μανιτάρια: olivemagazine, argiro 

 

 

 

 

Κοινοποιήθηκε -- ΚΠ 

 

Πασχαλινές Αφηγήσεις ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ

Ακούστε ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ (FM 105.5) Πασχαλινές Αφηγήσεις. Διηγήματα Ελλήνων συγγραφέων, αναγνωσμένα από αγαπημένους ηθοποιούς. Το Πάσχα του 1945 και του 1946 μέσα από την πένα της Μέλπως Αξιώτη. Ένας μετουσιωμένος επιτάφιος θρήνος από τον Γιώργο Ιωάννου. Το λαϊκό, αθηναϊκό Πάσχα του Θωμά Γκόρπα. Τα επτά προσκυνήματα επιταφίων στον Βόσπορο του Θωμά Κοροβίνη. Το Πάσχα στο χωριό που εγκαταλείπουμε όταν μας καταλαμβάνει ο εαυτός μας, όπως το θυμάται ο Σωτήρης Δημητρίου. Μία πασχαλινή αλληλογραφία αγαπημένων από τον Χρήστο Μπουλώτη. Εκείνη, η αστεφάνωτη, στην εκκλησία, όπως την «ζωγράφισε» ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ναυάγια που γιορτάζουν την Λαμπρή πάνω στο σκάφος, με την αγάπη να έχει διαφύγει, όπως αφηγείται ο Νίκος Γ. Ξυδάκης. 

 

Τώρα και στο soundcloud. 

Αναλυτικά: 

• Γιάννος Περλέγκας: "Πάσχα και Απόπασχα" του Θωμά Γκόρπα 

• Θεοδώρα Γεωργακοπούλου: "Χωρίς Στεφάνι" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη 

• Μάριος Αθανασίου: "Πασχαλινό Παλίμψηστο" του Χρήστου Μπουλώτη 

• Αργύρης Ξάφης: "Επτά Επιτάφιοι στον Ασιατικό Βόσπορο" του Θωμά Κοροβίνη 

• Θεοδώρα Γεωργακοπούλου: "Πάσχα 1945-1946" της Μέλπως Αξιώτη 

• Κώστας Ξυκομηνός: "Χάσαμε την αγάπη" του Νίκου Γ. Ξυδάκη 

• Όμηρος Πουλάκης: "Επιτάφιος Θρήνος" του Γιώργου Ιωάννου 

• Άρης Λάσκος: "Πάσχα τ'Απρίλη" του Σωτήρη Δημητρίου

 

Image at taxydromos.gr

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, "Ὑπὸ τὴν Βασιλικὴν Δρῦν" (ηχητικό)

Ένα από τα ωραιότερα διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, όπου το ερωτικό ξύπνημα ενός εντεκάχρονου παιδιού μετουσιώνεται σε κάτι ευρύτερο, με αποκορύφωμα την καθαρά ερωτική περιγραφή ενός δέντρου (δρυς), που μεταμορφώνεται σε γυναίκα (νύμφη Αμαδρυάδα), και του ζητά να προστατέψει τη ζωή της, μεταφέροντας στο χωριό την προειδοποίηση ότι η καταστροφή της φύσης είναι προάγγελος δεινών για τους ανθρώπους. Το διήγημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Περιοδικό Παναθήναια, το 1901.

Ηχητικό: «Υπό την βασιλικήν δρυν»: https://soundcloud.com/ntngreece/eujsyvkgyroy / Αφηγείται ο Θοδωρής Σκούρτας (Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Εορτές Ραδιοφώνου, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης*).

 

Ὅταν παιδίον διηρχόμην ἐκεῖ πλησίον, ἐπὶ ὀναρίου ὀχούμενος, διὰ νὰ ὑπάγω νὰ ἀπολαύσω τὰς ἀγροτικάς μας πανηγύρεις, τῶν ἡμερῶν τοῦ Πάσχα, τοῦ Ἁγίου Γεωργίου καὶ τῆς Πρωτομαγιᾶς, ἐρρέμβαζον γλυκὰ μὴ χορταίνων νὰ θαυμάζω περικαλλὲς δένδρον, μεμονωμένον, πελώριον, μίαν βασιλικὴν δρῦν. Ὁποῖον μεγαλεῖον εἶχεν! Οἱ κλάδοι της χλωρόφαιοι, κατάμεστοι, κραταιοί· οἱ κλῶνές της, γαμψοὶ ὡς ἡ κατατομὴ τοῦ ἀετοῦ, οὖλοι ὡς ἡ χαίτη τοῦ λέοντος, προεῖχον ἀναδεδημένοι, εἰς βασιλικὰ στέμματα. Καὶ ἦτον ἐκείνη ἄνασσα τοῦ δρυμοῦ, δέσποινα ἀγρίας καλλονῆς, βασίλισσα τῆς δρόσου…

Ἀπὸ τὰ φύλλα της ἐστάλαζε κ᾽ ἔρρεεν ὁλόγυρά της «μάννα ζωῆς, δρόσος γλυκασμοῦ, μέλι τὸ ἐκ πέτρας». Ἔθαλπον οἱ ζωηφόροι ὀποί της ἔρωτα θείας ἀκμῆς, κ᾽ ἔπνεεν ἡ θεσπεσία φυλλάς της ἵμερον τρυφῆς ἀκηράτου. Καὶ ἡ κορυφή της βαθύκομος ἠγείρετο ὡς στέμμα παρθενικόν, διάδημα θεῖον.

ᾘσθανόμην ἄφατον συγκίνησιν νὰ θεωρῶ τὸ μεγαλοπρεπὲς ἐκεῖνο δένδρον. Ἐφάνταζεν εἰς τὸ ὄμμα, ἔμελπεν εἰς τὸ οὖς, ἐψιθύριζεν εἰς τὴν ψυχὴν φθόγγους ἀρρήτου γοητείας. Οἱ κλῶνες, οἱ ράμνοι, τὸ φύλλωμά της, εἰς τοῦ ἀνέμου τὴν σεῖσιν, ἐφαίνοντο ὡς νὰ ψάλλωσι μέλος ψαλμικόν, τὸ «Ὡς ἐμεγαλύνθη». Μ᾽ ἔθελγε, μ᾽ ἐκήλει, μ᾽ ἐκάλει ἐγγύς της. Ἐπόθουν νὰ πηδήσω ἀπὸ τοῦ ὑποζυγίου, νὰ τρέξω πλησίον της, νὰ τὴν ἀπολαύσω· νὰ περιπτυχθῶ τὸν κορμόν της, ὅστις θὰ ἦτον ἀγκάλιασμα διὰ πέντε παιδιὰ ὡς ἐμέ, καὶ νὰ τὸν φιλήσω. Νὰ προσπαθήσω ν᾽ ἀναρριχηθῶ εἰς τὸ πελώριον στέλεχος, τὸ ἁδρὸν καὶ ἀμαυρόν, ν᾽ ἀναβῶ εἰς τὸ σταύρωμα τῶν κλάδων της, ν᾽ ἀνέλθω εἰς τοὺς κλῶνας, νὰ ὑψωθῶ εἰς τοὺς ἀκρέμονας… Καὶ ἂν δὲν μ᾽ ἐδέχετο, καὶ ἂν μ᾽ ἀπέβαλλεν ἀπὸ τὸ σῶμά της καὶ μ᾽ ἔρριπτε κάτω, ἂς ἔπιπτον νὰ κυλισθῶ εἰς τὴν χλόην της, νὰ στεγασθῶ ὑπὸ τὴν σκιάν της, ὑπὸ τὰ ἀετώματα τῶν κλώνων της, τὰ ὅμοια μὲ στέμματα Δαυῒδ θεολήπτου.

Ἐπόθουν, ἀλλ᾽ ἡ συνοδία τῶν οἰκείων μου, μεθ᾽ ὧν ἐτέλουν τὰς ἐκδρομὰς ἐκείνας ἀνὰ τὰ ὄρη, δὲν θὰ ἤθελε νὰ μοὶ τὸ ἐπιτρέψῃ. Καὶ μίαν χρονιάν, ἦτο κατὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ σωτηρίου ἔτους 186…, καθὼς εἴχομεν διέλθει πλησίον τοῦ δένδρου, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ Μέγα Μανδρί· ― ἦτο δὲ τὸ Μέγα Μανδρὶ μικρὸς συνοικισμός, θερινὸν σκήνωμα τῶν βοσκῶν τοῦ τόπου. Ἐκατοίκουν ἐκεῖ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ οἰκογένειαι ἀγροτῶν. Δύο ἐκ τῶν οἰκογενειῶν τούτων συνεδέοντο πρὸς τοὺς γονεῖς μου διὰ δεσμῶν βαπτίσματος, κολληγοσύνης, κτλ. καὶ ὅλοι ἦσαν φίλοι καὶ συμπατριῶταί μας.

Κατηρχόμεθα ἐκεῖ συνήθως τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα, εἶτα πάλιν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἢ τὴν Πρωτομαγιάν, ἄλλοτε δὲ τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου ἢ τῆς Ἀναλήψεως. Ἐπὶ τερπνοῦ λόφου ὑπῆρχε τὸ παρεκκλήσιον τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, ὅπου ἐλειτουργούμεθα.

Ἤγοντο ἐκεῖ χοροὶ καὶ πανηγύρεις· δρόσος καὶ ἀναψυχὴ καὶ χάρμα ἐβασίλευεν. Ἐθύοντο ἀρνία καὶ ἐρίφια, καὶ σπονδαὶ ἐγίνοντο πυροξάνθου ἀνθοσμίου. Ἐτελοῦντο ἀγῶνες ἁμίλλης, δισκοβολίαι καὶ ἅλματα. Ἔπληττε τὰς πραείας ἠχοὺς ὁ φθόγγος τοῦ αὐλοῦ καὶ τῆς λύρας, συνοδεύων τὸ ἔρρυθμον βῆμα τῶν παρθένων πρὸς κύκλιον χορόν. Καὶ ξανθαί, ἐρυθρόπεπλοι βοσκοποῦλαι ἐπήδων, ἐπέτων, ἐκελάδουν.

 

Καθὼς εἴχομεν φθάσει ἐκεῖ, τὴν χρονιὰν ἐκείνην, μὲ εἶχε κυριεύσει ζωηρότερον ἡ ἐντύπωσις ἡ μαγικὴ τῆς δρυός. Διηρχόμεθα ἑκάστοτε οὐχὶ μακρὰν τοῦ δένδρου, ἀπέχοντος ἡμισείας ὥρας ὁδὸν ἀπὸ τὸ Μέγα Μανδρί. Ὁ δρόμος μας ἦτον ἐπὶ τῆς κλιτύος, ὀλίγον ὑψηλότερον τῆς θέσεως ὅπου ἵστατο τὸ δένδρον, ἔτεμνε δὲ πλαγίως τὸ βουνόν… καὶ ἡ δρῦς ἡ μαγική, καθὼς ἐξηκολούθουν νὰ τὴν βλέπω ἐπὶ ἱκανὴν ὥραν, μὲ ἐγοήτευε καὶ μὲ ἐκάλει, ὡς νὰ ἦτο πλάσμα ἔμψυχον, κόρη παρθενικὴ τοῦ βουνοῦ.

Κατὰ τὰς ποικίλας κυμάνσεις τῆς ὁδοῦ, σύμφωνα μὲ τὰ κοιλώματα ἢ τὰς προεξοχὰς τοῦ ἐδάφους, καὶ κατὰ τὰς κινήσεις τοῦ ὀναρίου τὰς ἰδιοτρόπους καὶ πείσμονας ― καθὼς ἐξάνοιγα τὸ πρῶτον τὴν δρῦν, καθόσον ἐπλησίαζα ἢ ἀπεμακρυνόμην ἀπ᾽ αὐτῆς, τόσας θέας, ἀπόψεις καὶ φάσεις ἐλάμβανε τὸ δένδρον. Ἐκ πλαγίου καὶ μακρόθεν εἶχεν ὄψιν λιγυρᾶς χάριτος· ἐγγύθεν καὶ κατὰ μέτωπον, προέκυπτεν ὅλη μεστὴ καὶ ἀμφιλαφής, βαθύχλωρος, ἐπιβάλλουσα ὡς νύμφη.

Ὅλην τὴν νύκτα, κοιμώμενος καὶ ἀγρυπνῶν, ὠνειρευόμην τὴν δρῦν, τὴν θεσπεσίαν καὶ ὑψηλήν… Τὴν πρωίαν ἐκείνην τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, καθὼς εἶχεν εὐωδιάσει ὁ ναΐσκος ἀπὸ δάφνας καὶ λιβανωτίδας, καὶ εἶχε κρουσθῆ τρελὰ ἀπὸ παιδικὰς χεῖρας ὁ μικρὸς κώδων ὁ ὑπεράνω τοῦ γείσου τῆς στέγης τῆς πλακοσκεποῦς, χαιρετίζων τὸ «Ἀνάστα ὁ Θεός», τὸ ὁποῖον ἔψαλλεν ὁ παπὰς ραίνων τοὺς πιστοὺς μὲ πέταλα ρόδων καὶ ἴων… εἶτα, πρὶν ἀπολύσῃ ἡ λειτουργία, ἐγὼ ἔγινα ἄφαντος.

Διὰ πλαγίου, κρυφοῦ δρομίσκου τὸν ὁποῖον εἶχον ἀνακαλύψει τὴν προτεραίαν, ἤρχισα νὰ ἀνέρχωμαι τὴν ράχιν τοῦ βουνοῦ… διευθυνόμενος πρὸς τὸ μέρος ὅπου εὑρίσκετο ἡ βασιλικὴ δρῦς. Ἐπίστευον ὅτι ἐγνώριζα καλὰ τὸν δρόμον.

Ἦτον ὅλη ἡ ὁδὸς ἀνωφερής, κ᾽ ἐγὼ ἔτρεχον, ἔτρεχον διὰ νὰ φθάσω ταχέως, ν᾽ ἀσπασθῶ τὴν ἐρωμένην μου ―ἐπειδὴ ἡ δρῦς ὑπῆρξεν ἡ πρώτη παιδική μου ἐρωμένη― καὶ ταχέως πάλιν νὰ ἐπιστρέψω, φανταζόμενος ὅτι ἡ ἀπουσία μου τότε δὲν θὰ παρετηρεῖτο, καὶ δὲν θὰ εἶχον ν᾽ ἀκούσω ἐπιπλήξεις ἀπὸ τοὺς οἰκείους.

Πρὸ ἐμοῦ εἶχον ἀναχωρήσει ἀπὸ τὸ ποιμενικὸν σκήνωμα ὀλίγοι ἐκ τῆς τάξεως τῶν βοσκῶν, ἀπερχόμενοι εἰς τὴν πολίχνην, διὰ νὰ κομίσωσιν ἀρνία καὶ τυρίον εἰς τοὺς κολλήγας, ἀποφέρωσι δὲ ἄλλα ὀψώνια ἐκ τῆς πόλεως. Οὗτοι θὰ ἐπέστρεφον πρὸς ἑσπέραν, καὶ δὲν ἦτο πιθανὸν νὰ συναντήσω τινὰς καθ᾽ ὁδόν. Πλὴν παρ᾽ ἐλπίδα εἶδον μακρόθεν ἄλλους ἐρχομένους πρὸς τὰ ἐδῶ, ἐν συνοδίᾳ γυναικῶν καὶ παίδων καὶ ὑποζυγίων· οὗτοι ἤρχοντο ἐκ τῆς πόλεως διὰ νὰ συνεορτάσωσιν ἐν τῇ ἐξοχῇ πλησίον τῶν συγγενῶν των, τῶν βοσκῶν.

Πάραυτα ἐξετράπην τῆς ὁδοῦ, κ᾽ ἔσπευσα νὰ κρυβῶ ὄπισθεν πυκνῶν θάμνων. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἂν μὲ συνήντων, μεμονωμένον, μακρὰν τῶν γονέων μου, πορευόμενον ἄγνωστον ποῦ, θὰ ἐπαραξενεύοντο, καὶ ἂν δὲν μ᾽ ἔπειθον νὰ κατέλθω μετ᾽ αὐτῶν εὐθὺς ὀπίσω, ἐξ ἅπαντος θὰ μὲ κατήγγελλον εἰς τοὺς γονεῖς μου, τοὺς ὁποίους θὰ εὕρισκον κάτω εἰς τὸ Μέγα Μανδρί. Ἤμην ἕνδεκα ἐτῶν παιδίον.

Ἐκεῖνοι ταχέως ἀντιπαρῆλθον, κ᾽ ἐγὼ ἀνέλαβα τὸν δρόμον μου, ἀλλὰ μετ᾽ ὀλίγον τὸν ἔχασα. Εἰς ἓν σταυροδρόμιον ὅπου ἔφθασα, ἐπῆρα τὸν δρόμον ἀριστερά, τὸν ὑψηλότερον, καὶ ἀσθμαίνων ἔφθασα εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ βουνοῦ. Πλὴν ἡ μεγάλη δρῦς ὑπῆρξεν εὐεργέτις μου καὶ κηδεμών μου. Αὕτη μ᾽ ἐξήγαγεν ἐκ τῆς ἀπάτης, ἐφαίνετο δὲ ὡς νὰ μοὶ ἔνευε μακρόθεν, καὶ μὲ ὡδήγει νὰ ἔλθω πλησίον της.

Καθὼς τὴν εἶδα χαμηλότερα, δεξιόθεν, ἀρκετὰ μακράν, ἄφησα τὸν δρομίσκον εἰς τὸν ὁποῖον ἔτρεχα, καὶ στραφεὶς πρὸς δυσμὰς ἤρχισα νὰ κατέρχωμαι, μέσῳ τῶν ἀγρῶν, ὑπερπηδῶν αἱμασιάς, χάνδακας, φραγμοὺς θάμνων καὶ βάτων, σχίζων τὰς σάρκας μου, αἱμάσσων χεῖρας καὶ πόδας… Τέλος ἔφθασα πλησίον τῆς ποθητῆς νύμφης τῶν δασῶν.

Ἤμην κατάκοπος, κάθιδρος καὶ πνευστιῶν. Ἅμα ἔφθασα, ἐρρίφθην ἐπὶ τῆς χλόης, ἐκυλίσθην ἐπάνω εἰς παπαροῦνες καὶ χαμολούλουδα. Ἀλλ᾽ ὅμως ᾐσθανόμην κρυφὴν εὐτυχίαν, ὀνειρώδη ἀπόλαυσιν. Ἐρρέμβαζον ἀναβλέπων εἰς τοὺς κλῶνάς της τοὺς κραταιούς, καὶ ἠνοιγόκλειον ἡδυπαθῶς τὰ χείλη εἰς τὴν πνοὴν τῆς αὔρας της, εἰς τὸν θροῦν τῶν φύλλων της. Ἑκατοντάδες πουλιῶν ἀνεπαύοντο εἰς τοὺς κλῶνάς της, ἔμελπον τρελὰ τραγούδια… Δρόσος, ἄρωμα καὶ χαρμονὴ ἐθώπευον τὴν ψυχήν μου…

Ἤμην ἀποσταμένος, καὶ δὲν εἶχον κοιμηθῆ καλὰ τὴν νύκτα. Ὁ ὕπνος μοῦ ἔλειπεν. Εἰς τὴν σκιὰν τοῦ πελωρίου δένδρου, ἐν μέσῳ τῶν μηκώνων του τῶν κατακοκκίνων, ὁ Μορφεὺς ἦλθε καὶ μ᾽ ἐβαυκάλησε, καὶ μοὶ ἔδειξεν εἰκόνας, ὡς εἰς περίεργον παιδίον.

Μοῦ ἐφάνη ὅτι τὸ δένδρον ―ἔσωζον καθ᾽ ὕπνον τὴν ἔννοιαν τοῦ δένδρου― μικρὸν κατὰ μικρὸν μετέβαλλεν ὄψιν, εἶδος καὶ μορφήν. Εἰς μίαν στιγμὴν ἡ ρίζα του μοῦ ἐφάνη ὡς δύο ὡραῖαι εὔτορνοι κνῆμαι, κολλημέναι ἡ μία ἐπάνω εἰς τὴν ἄλλην, εἶτα κατ᾽ ὀλίγον ἐξεκόλλησαν κ᾽ ἐχωρίσθησαν εἰς δύο· ὁ κορμὸς μοῦ ἐφάνη ὅτι διεπλάσσετο καὶ ἐμορφοῦτο εἰς ὀσφύν, εἰς κοιλίαν καὶ στέρνον, μὲ δύο κόλπους γλαφυρούς, προέχοντας· οἱ δύο παμμέγιστοι κλάδοι μοῦ ἐφάνησαν ὡς δύο βραχίονες, χεῖρες ὀρεγόμεναι εἰς τὸ ἄπειρον, εἶτα κατερχόμεναι συγκαταβατικῶς πρὸς τὴν γῆν, ἐφ᾽ ἧς ἐγὼ ἐκείμην· καὶ τὸ βαθύφαιον, ἀειθαλὲς φύλλωμα μοῦ ἐφάνη ὡς κόμη πλουσία κόρης, ἀναδεδημένη πρὸς τ᾽ ἄνω, εἶτα λυομένη, κυματίζουσα, χαλαρουμένη πρὸς τὰ κάτω.

Τὸ πόρισμά μου, τὸ ἐν ὀνείρῳ ἐξαχθέν, καὶ εἰς λῆρον ἐν εἴδει συλλογισμοῦ διατυπωθέν, ὑπῆρξε τοῦτο: «Ἄ! δὲν εἶναι δένδρον, εἶναι κόρη· καὶ τὰ δένδρα, ὅσα βλέπομεν, εἶναι γυναῖκες!»

Ὅταν μετ᾽ ὀλίγον ἐξύπνησα, ὡς συνέχειαν τοῦ ὀνείρου ἔσχον ἐν νῷ τὴν ἀνάμνησιν τῆς ἱστορίας τοῦ τυφλοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ Χριστὸς ἐθεράπευσε, καθὼς εἶχον ἀκούσει τὸν διδάσκαλόν μας εἰς τὴν Ἱερὰν Ἱστορίαν: «Καταρχὰς μὲν εἶδε τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα· δεύτερον δὲ τοὺς εἶδε καθαρά…»

Πλὴν δὲν ἐξύπνησα ἀκόμη, πρὶν ἀκούσω τί ἔλεγε τὸ φάσμα· ἡ κόρη ― ἡ δρῦς, εἶχε λάβει φωνὴν καὶ μοὶ ἔλεγεν:

― Εἰπὲ νὰ μοῦ φεισθοῦν, νὰ μὴ μὲ κόψουν… διὰ νὰ μὴ κάμω ἀκουσίως κακόν. Δὲν εἶμ᾽ ἐγὼ νύμφη ἀθάνατος· θὰ ζήσω ὅσον αὐτὸ τὸ δένδρον…

 

Ἐξύπνησα ἔντρομος, κ᾽ ἔφυγον… Ἦτο ἤδη μεσημβρία, καὶ ὁ ἥλιος ἐμεσουράνει… Ἔκαιεν ὑψηλά, ὑπεράνω τῆς κορυφῆς τῆς δρυός, ἥτις ἦτο σκιὰ ἀδιαπέραστος… Ἀπὸ τὸν ἀντικρινὸν λόφον ἤκουσα φωνὴν νὰ μὲ καλῇ ἐξ ὀνόματος.

Ἦτον εἷς μικρὸς βοσκός, μὲ τὴν κάππαν του, μὲ τὴν στραβολέκαν του, καὶ μὲ δέκα αἶγας, τὰς ὁποίας ὡδήγει. Μοῦ ἐφώναξεν ὅτι ὁ πατήρ μου μὲ ἀνεζήτει ἀνήσυχος, καί, νὰ τρέξω, νὰ φθάσω ταχέως ἐκεῖ κάτω…

Δὲν ἐνόησα τίποτε ἀπὸ τὸ μαντικὸν ὄνειρον. Ἀργότερα ἐδιδάχθην ἀπὸ ἐγχειρίδιον Μυθολογίας ὅτι ἡ Ἁμαδρυὰς συναποθνήσκει μὲ τὴν δρῦν, ἐν ᾗ εὑρίσκεται ἐνσαρκωμένη…

 

Μετὰ πολλὰ ἔτη, ὅταν ξενιτευμένος ἀπὸ μακροῦ ἐπέστρεψα εἰς τὸ χωρίον μου, κ᾽ ἐπεσκέφθην τὰ τοπία ἐκεῖνα, τὰ προσκυνητήρια τῶν παιδικῶν ἀναμνήσεων, δὲν εὗρον πλέον οὐδὲ τὸν τόπον ἔνθα ἦτό ποτε ἡ Δρῦς ἡ Βασιλική, τὸ πάγκαλον καὶ μεγαλοπρεπὲς δένδρον, ἡ νύμφη ἡ ἀνάσσουσα τῶν δρυμώνων.

Μία γραῖα μὲ τὴν ρόκαν της, μὲ δύο προβατίνας τὰς ὁποίας ἔβοσκεν ἐντὸς ἀγροῦ πλησίον, εὑρίσκετο ἐκεῖ, καθημένη ἔξωθεν τῆς μικρᾶς καλύβης της.

Ὅταν τὴν ἠρώτησα τί εἶχε γίνει τὸ «Μεγάλο Δέντρο», τὸ ὁποῖον ἦτον ἕνα καιρὸν ἐκεῖ, μοὶ ἀπήντησεν:

―Ὁ σχωρεμένος ὁ Βαργένης τὸ ἔκοψε… μὰ κ᾽ ἐκεῖνος δὲν εἶχε κάμει νισάφι μὲ τὸ τσεκούρι του· ὅλο θεόρατα δέντρα, τόσα σημαδιακὰ πράματα… Σὰν τό ᾽κοψε κ᾽ ὕστερα, δὲν εἶδε χαΐρι καὶ προκοπή. Ἀρρώστησε, καὶ σὲ λίγες μέρες πέθανε… Τὸ Μεγάλο Δέντρο ἦτον στοιχειωμένο.

 

 

Αντιγραφή κειμένου από papadiamantis.net

*Παραπομπή: περισσότερα από ΚΘΒΕ, Αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη (Αποσπάσματα από έργα Ποιμενικόν, Η Μετανάστις, Χωρίς στεφάνι), εδώ.

Image at google

Κοινοποιήθηκε [Κ.Π]